ANG PASKO SA PAGKABANHAW

ANG PASKO SA PAGKABANHAW

Hinikay ni Bro. Celestino “Lesty” Cubol

Catholic Faith Defender

 

Nganong mag-usab-usab man ang petsa ug ang bulan sa matag tuig, sa pagsaulog sa Simbahang Katoliko sa Easter Sunday kun Pasko sa Pagkabanhaw, usahay saulogon sa bulan sa Marso, ug usahay saulogon sa bulan sa Abril?

 

Si Cristo namatay sa bulan sa Abib kun Nisan – bulan sa kalendaryo sa mga Judio.

Kining Nisan mao kini ang unang bulan sa Jewish Calendar. Kung atong itandi sa atong Gregorian Calendar nga atong gigawi karon, magsugod kini sa tunga-tungang bahin sa bulan sa Marso (Marso 15-30), ug matapos usab kini sa tunga-tungang bahin sa Abril (Abril 1-15). Sa laktod, giyayongan kini sa duha ka bulan.

Exodo 12:1-2 – “Ang Ginoo miingon kang Moises ug kang Aaron didto sa Ehipto, ‘Kining bulana mao ang unang bulan sa tuig alang kaninyo’.”

Ania ang mga ngalan sa mga bulan sa Jewish Calendar:

  1. Nisan – (Marso 15 – Abril 15)
  2. Iyar – (Abril 15 –Mayo 15)
  3. Sivan – (Mayo 15 – Hunyo 15)
  4. Tammuz – (Hunyo 15 – Hulyo 15)
  5. Ab – (Hulyo 15 – Agusto 15)
  6. Elul – (Agusto 15 – Sityembre 15)
  7. Tishri – (Sityembre 15 – Oktubre 15)
  8. Marchesvan – (Oktubre 15 – Nobyembre 15)
  9. Kislev – (Nobyembre 15 – Disyembre 15)
  10. Tebeth – (Disyembre 15 – Enero 15)
  11. Shebeth – (Enero 15 – Pebrero 15)
  12. Adar – (Pebrero 15 – Marso 15)

Kining maong impormasyon atong gikuha gikan sa librong The New Testament Survey nga sinulat ni Dr.  Merrill C. Tenney, p. 95.

Ug niining bulan sa Nisan, gisaulog sa mga Judio ang Passover kun Pangilin sa Pagsaylo.

Levitico 23:5 – “Ang ika-14 ka adlaw sa unang bulan mao ang Pangilin sa Pagsaylo….”

Kining Pangilin sa Pagsaylo kun Passover, usa kini ka bililhong pangilin sa mga Judio nga ilang gisaulog matag tuig isip paghandom sa gihimong pagluwas kanila sa Dios gikan sa ilang pagkabihag ug pagkaulipon didto sa yuta sa Ehipto. (Basaha ang Exodo 12:1-28.)

Ang libro ni Dr. Merrill C. Tenney, nag-ingon: “The Passover was the most important of all, historically and religiously. It marked the anniversary of the deliverance of the Jews from Egypt and their establishment as an independent people by the redemptive act of God” (The New Testament Survey, p. 96).

Gawas niana, ang maong pangilin, ila usab nga gihandom ang pagsaylo sa anghel sa kamatayon sa ilang mga panganay nga anak nga lalaki nga mipatay sa mga panganay’ng anak nga lalaki sa mga Ehiptohanon.

Ang The Handbook of Prayers sa pahina 40 dayag nga nag-asoy: “At every Passover, the Jews recalled and renewed their covenant with God by sacrificing a lamb. This sacrificial lamb once spared the firstborn of the Jews from the exterminating angel who came to slay the firstborn of every family in Egypt.”

Sa Iyang panahon, si Cristo nagsaulog usab sa Pangilin sa Pagsaylo kun “Panihapon sa Pagsaylo.” Basaha ang Mateo 26:17-25, diin gisaulog ni Jesus ang maong pangilin uban sa Iyang mga tinun-an didto sa usa ka balay sa siyudad.

Sa pagsaulog ni Jesus sa Pangilin sa Pagsaylo, gihimo usab Niya ang KATAPUSANG PANIHAPON uban sa Iyang mga tinun-an. Kini natigayon atol sa bisperas sa Iyang kamatayon (Mateo 26:26-30).

Dinhi, nagpasidaan si Jesus sa Iyang mga tinun-an nga atol sa Pangilin sa Pagsaylo, taralon Siya ug ilansang sa krus.

Mateo 26:1-2 – “Sa nakatapos na si Jesus pagtudlo niining tanan, miingon Siya sa Iyang mga tinun-an, ‘Sumala sa inyong nasayran, duha na lang ka adlaw ug saulogon na ang Pangilin sa Pagsaylo, ug ang Anak sa Tawo itugyan na aron ilansang sa krus’.”

Sanglit ang Jewish Calendar usa man ka lunar calendar, ang mga pangilin ug ang dagkong mga kasaulogan sa mga Judio anha nila itunong  o ibase sa lihok sa bulan – sama sa pagsubang ug sa pagtakdol.

Salmo 81:2-5 – “Sugdi ang honi ug patingoga ang tambor; tugtoga ang anindot nga honi pinaagi sa mga alpa ug sa mga lira. Patingoga ang mga trumpeta alang sa pangilin; inigsubang sa bulan ug inigtakdol niini. Kini ang balaod sa Israel, sugo kini sa Dios ni Jacob. Gisugo Niya kini sa katawhan sa Israel, sa pagpahawa nila sa yuta sa Ehipto.”

Ug kining Pangilin sa Pagsaylo sa mga Judio, ilang ginasaulog atol gayod nga FULL MOON kun TAKDOL ang bulan, diin mao usab ang panahon nga ilang gisakit ug gilansang si Ginoong Jesu-Cristo sa krus.

Ug ang FULL MOON nga ilang gibasihan sa kasaulogan sa Passover kun Pangilin sa Pagsaylo mao ang UNANG TAKDOL sa bulan human sa Spring o Vernal Equinox.

Kining “vernal equinox,” usa kini ka phenomenon, o naandang lihok sa kalibotan, diin mao ang higayon nga molatas ang adlaw (sun) sa celestial equator. Sa panahon nga molabang ang adlaw sa equator, parihas gayod ang gidugayon sa adlaw ug gabii. Kining maong phenomenon (vernal equinox) mahitabo kini sa matag Marso 21, kada tuig.

  • Basaha ang Webster Comprehensive Dictionary, Volume 1, p. 429, aron mapasabot ang kahulogan sa “equator” ug sa “equinox” kun “vernal equinox.”
  • Basaha ang Webster Comprehensive Dictionary, Volume 2, p. 1395, aron mapadayag usab ang kahulogan sa pulong “vernal.”

Kini ang tukmang hinongdan ngano ang Pasko sa Pagkabanhaw mag-usab-usab ang petsa ug ang bulan sa kasaulogan niini matag tuig.  Kay human sa VERNAL EQUINOX sa Marso 21, pangitaon ang UNANG TAKDOL SA BULAN, ug ang labing duol nga Domingo human sa full moon kun takdol, diha saulogon ang Easter Sunday kun Pasko sa Pagkabanhaw sa atong Ginoong Jesu-Cristo.

Kay sumala sa Kasaysayan ug sa Bibliya mismo, si Cristo nabanhaw sa adlaw’ng Domingo (Mateo 28:1), human sa takdol.

Ug ang pagpangita sa Ash Wednesday kun Miyerkules sa Badlis, moihap ta’g kwarenta (40) ka adlaw paatras gikan sa Sabado, usa ka adlaw sa dili pa ang Easter Sunday, adto ta mosangko sa adlaw’ng Miyerkules.

Walay labot sa pag-ihap ang unom (6) ka adlaw’ng Domingo, sanglit kasaulogan man kini sa pagkabanhaw ni Cristo.

Kay kon atong subayon ug pakli-on ang kasaysayan sa atong Simbahan, giingon nga ang Easter cycle gilangkuban sa duha ka period kun yugto nga mao ang LENT ug EASTER. Ang Lent anha magsugod sa Ash Wednesday, ang adlaw human sa popular nga Catholic festival nga gitawag og Mardi Gras (French nga pinulongan sa “Fat Tuesday”), ang adlaw sa karnabal ug dakong selebrasyon.

 

Apan ang Ash Wednesday kun Miyerkules sa Badlis, usa ka masulob-on ug mamingaw nga adlaw, tungod kay mao kini ang adlaw nga hinomduman ug hinulsolan sa mga tawo ang ilang mga sala.

Ug sa Miyerkules sa Badlis, dinhi magsugod ang Kwaresma kun kap-atan ka adlaw sa atong pagpamalandong ug pagsaulog sa paschal mystery o misterios pascual sa atong Ginoo Jesu-Cristo, nga mao Iyang PAGPASAKIT, KAMATAYON ug PAGKABANHAW.

Ang pulong “kwaresma” gikan kini sa pinulongang Griego nga tessarakoste. Sa Latin gitawag kini’g quadragesima, nga sa ato pa, kwarenta ka adlaw. Ug sa English giatawag usab kini’g LENT nga nagkahulogan og springtime.

UNSA BAY ANGAY NATONG BUHATON PANAHON SA KWARESMA, DIHA SA ATONG PAGPANGANDAM SA PASKO SA PAGKABANHAW?

  1. PAG-AMPO. Ang pag-ampo maoy pagpataas o pagbayaw sa atong hunahuna ug kasingkasing ngadto sa Dios nga Labing Halangdon ug Labing Balaan. Kini mao ang gitawag og PAG-AMPO MENTAL. Kon ang hunahuna ug ang pagbati sa kasingkasing ibungat sa pulong, mahimo kining PAG-AMPO BOKAL. (Basaha ang My First Catechism nga “What is Prayer,” pp. 169-170). Ang pag-ampo, makahatag kanato’g kalig-on batok sa daotan. Si Cristo miingon, “Pagtukaw kamo ug pag-ampo, aron dili kamo madaog sa panulay” (Mat. 26:41).

 

  1. PAGPUASA UG PAG-ABSTINENSIYA. Ang Puasa himoon panahon sa Miyerkules sa Badlis ug sa Biyernes Santo. Kining mga adlaw sa Puasa mga adlaw usab sa Abstinensiya. Apan ang tinuod nga PUASA mao ang paglugtab sa mga gapos sa sala (Isaias 58:6-7). Samtang ang adlaw sa Abstinensiya mao ang mga adlaw nus-a dili kita tugotan sa pagkaon og karne. Ang adlaw sa Abstinensiya dinhi sa Pilipinas mao ang Miyerkules sa Badlis, ug ang tanang mga Biyernes sulod sa Kwaresma. (Tan-awa ang “Katesismo sa mga Pagtulon-ang Kristohanon,” pp. 75-76.)

 

  1. PAGHATAG OG LIMOS. Ang atong natigom diha sa atong pagpuasa, atong ihatag sa mga kabos, ug sa mga nanginahanglan. Kinahanglang mohatag kita sa uban aron dunay mga grasya nga atong madawat gikan sa Dios (Lucas 6:38).

 

  1. PAGHINULSOL UG PAGPASAYLO. Walay kapuslanan ang atong pagpuasa ug pag-abstinensiya kung nagdumot gihapon ta sa atong mga kaaway. Kinahanglang makig-uli kita kanila (Mateo 5:23-24). Ato sundan og mga maayong buhat ang atong pagpuasa ug pag-abstinensiya. Ato usab nga hinulsolan ug ikompisal ang atong mga sala nga maoy nakapahilayo kanato sa Dios (Sirac 4:26; Sirac 38:10; Ecclesiastes 5:6). Ug ang tinuod nga paghinulsol mao ang pagbiya sa sala (Ezequiel 33:19).

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.