Ang Santisima Trinidad

Ang Santisima Trinidad

Ni Bro. Ramon Gitamondoc

National President

Catholic Faith Defenders INC.


I.

 

       Ang Solemne nga Panudlo sa Sta. Iglesya.—Ang Sta. Iglesya nagtudlo nga diha sa Dios adunay Tulo ka Diosnong Personas, matuod nga managlahi ug tumbas sa tanang butang, ang Amahan, ang Anak, ug ang Espiritu Santo; nga ang Amahan dili mao ang Anak, ang Anak dili mao ang Espiritu Santo; ang Espiritu Santo dili mao ang Amahan o ang Anak; nga ang matag Diosnong Persona mao ang usa ug mao ra nga Dios; nga ang Tulo ka Diosnong Personas walay sinugdanan; nga ang Amahan walay gigikanan; nga ang Anak gipanamkon sa walay sinugdanan sa Amahan; nga ang Espiritu Santo naggikan sa Amahan ug sa Anak ingog gikan sa usa ka gigikanan sukad sa walay sinugdan; nga ang tanang mga Hiyas sa Diosnong Essensya gibatonan sa Tulo ka Diosnong Personas.

II.

      Ang Trinidad  1) usa ka Misteryo, 2) dili Panagsumpaki.—Ang doctrina mahitungod sa Trinidad usa ka misteryo, tungod kay naglangkob kini sa duha ka kamatuoran nga dili matugkad sa atong panabot,  a) nga adunay usa ka Dios, ug b) ang matag usa sa Tulo ka Diosnong Persona Dios.  Kini nga mga kamatuoran, kon tinagsaon atong masabot, apan dili kon dunganon.  Atong masabtan nga adunay usa ka Dios, ug nga ang matag Diosnong Persona Dios, apan dili nga ang matag usa mao ang usa ug mao ra nga Dios.  Ang Trinidad usa ka misteryo, apan dili usa ka panagsumpaki.  Usa kini ka panagsumpaki, kon ingnon nga ang Dios Usa sa samang paagi nga Siya Tulo.  Apan wala kini magtudlo niini.  Kini nag-ingon nga ang Dios Usa diha sa kahimtang (nature), Tulo diha sa persona.

    Ang Kahulogan sa Doctrina sa Trinidad. —  Atong ikasaysay ang doctrina, apan dili ang misteryo, sa Santisima Trinidad.  Ang doctrina nalangkob diha sa pamahayag nga “diha sa usa ka pagka-Dios adunay Tulo ka managlahi nga Personas.”  Atong ikasaysay ang usa ka doctrina pinaagi sa paghatag sa kahulogan sa mga pulong nga nagpahayag niini.  Busa, atong mapasabot ang doctrina sa Trinidad pinaagi sa pagpakita unsay kahulogan sa “nature” kun kinaiya, ug unsay kahulogan sa “persona,” – ug kini, pinaagi sa pagpakita sa tukma nga gipasabot sa pamahayag nga adunay tulo ka Personas diha sa usa ka Kinaiya;  apan dili nato masaysay kon sa unsaon niini sa pagkatinuod, tungod kay kini usa man ka misteryo.  Duha ka pangutana ang angay nga lainon,  “Unsay gipasabot niini nga doctrina?”  “Giunsa sa maong doctrina sa pagkatinuod?”  Atong matubag ang unang pangutana, apan dili ang ikaduha.

    Kahulogan sa “nature” kun kinaiya. – Ang essensya sa tawo mao ang nakapahimo kaniya nga siya ug moila kaniya gikan sa ubang mga butang.  Ang iyang essensya anaa sa panaghiusa sa usa ka lawas uban sa usa ka espirituhanon nga kalag.  Kini nga kahiusa sa kalag ug lawas makapahimo kaniya sa paglihok, sa pagbatyag, pagkabati ug pagkakita, sa paghunahuna ug sa pagpangatarungan; sa laktod, kini makapahimo kaniya paglihok isip tawo.  Ang iyang essensya isip mao ang sukaranan sa paglihok mao ang iyang kinaiya.  Busa ang kinaiya sa tawo mao kadtong makapahimo niya sa paglihok ingon nga tawo.  Sa samang paagi ang kinaiya sa anghel mao kadtong makapahimo niya sa paglihok ingon nga anghel; ang kinaiya sa Dios mao kadtong makapahimo Niya sa paglihok ingon nga Dios.

    Kahulogan sa Persona. – Ang kinaiya sa tawo mao ang makapahimo kaniya sa paglihok, apan ang mga lihok nga iyang gihimo wala panag-iyaha sa iyang kinaiya o sa bisan hain nga bahin sa iyang kinaiya; gipanag-iya kini niya isip usa ka persona.  Busa, sa higayon nga imong palihokon ang imong bukton o  sa higayon nga ikaw mamulong o sa higayon nga mosulbad ka sa usa ka problema, dili ka moingon:  “Ang akong bukton milihok” o “Ang akong dila misulti,” o “Ang akong hunahuna misulbad sa problema,” o dili ba kaha ikaw moingon:  “Ang akong kinaiya—ang akong kalag nga nahiusa sa akong lawas—nagbuhat niining mga butanga,” apan ikaw moingon:  “Akong gilihok ang akong bukton, Ako namulong, Ako misulbad sa problema,” nga nagkahulogan, “Ako isip usa ka persona ang nagbuhat niining mga butanga.”  Busa ang persona lahi sa kinaiya; matawag kini nga usa ka butang nga gipuno sa masabtonon nga kinaiya ug kanunay nga nag-uban niini – isip usa ka butang nga pinaagi niini kita gihimong tag-iya sa atong mga lihok, o tag-iya sa atong kinaiya.  Gumikan kay ikaw usa man ka persona nga ikaw responsible sa imong mga lihok, ug mahimong daygon ug basolon tungod niini.

     Tulo ka Personas diha sa Usa ka Diosnong Kinaiya. —  Matag buhat nga imong gihimo pinaagi sa imong tawhanong kinaiya buhat sa usa ra ka persona; apan matag buhat nga ang Dios magahimo pinaagi sa Iyang Diosnong Kinaiya buhat sa Tulo ka Personas.  Kon magtanom ka og kahoy, makaingon ka:  “Ako ang nagtanom niining maong kahoy”; sa laing bahin, ang Dios, sa dihang Iyang gibuhat ang kalibotan, mahimong makaingon:  “Kaming Tulo, ang Amahan, ang Anak, ug ang Espiritu Santo ang nagbuhat sa kalibotan.”  Walay usa sa Diosnong Personas ang makagamit sa Diosnong Kinaiya sa paglihok nga siya da.  Busa, pananglit, dili mahimo nga ang Amahan nga siya lamang ang mibuot sa pagbuhat sa kalibotan.  Makahimo lamang siya sa pagbuot pinaagi sa lihok sa Diosnong Kabubut-on, apan tungod kay ang Diosnong Kabubut-on mao ra man sa Diosnong Kinaiya, ang matag lihok niini gipanag-iya sa samang higayon ug sa samang gibug-aton sa Tulo ka Personas.  Sama sa Diosnong Kaalam ug sa tanang gahom sa Diosnong Kinaiya:  matag lihok nga naggikan kanila iya sa samang higayon ug sa samang paagi sa Tulo ka Personas.  Sa laktod makaingon kita nga ang tanang buhat nga gihimo sa Dios isip Dios gibuhat sa Santisima Trinidad.

    Ang Tulo ka Personas Tumbas sa Tanang Butang, apan Managlahi sa Usag-usa. —  Ang Tulo ka Diosnong Personas tumbas sa tanang butang, tungod kay ang matag-usa Dios, ang matag-usa hingpit nga walay sukod.  Apan matuod usab nga sila nga managlahi tungod kay ang Anak naggikan man sa Amahan, ug tungod kay ang Espiritu Santo naggikan man sa Amahan ug sa Anak.  Busa, kon atong lantawon ang relasyon nga ilang gihuptan sa usag-usa, makapahayag kita kabahin bisan kinsa kanila unsay dili nato ikapahayag sa laing duruha:  labot sa Amahan kita makaingon:  “Siya nanamkon sa Anak”; labot sa Anak, “Siya gianak sa Amahan”; sa Espiritu Santo, “Siya naggikan sa Amahan ug sa Anak.”  Ang doctrina sa Incarnacion moabag kanato sa pagkakita nga ang Tulo ka Diosnong Personas matuod nga managlahi sa usag-usa;  kini nagtudlo nga ang usa, ug ang usa lamang, sa Diosnong Personas – Ang Dios nga Anak – ang nahimong Tawo.  Si Cristo pinaagi sa iyang tawhanong kinaiya nakahimo sa paglihok ingon nga Tawo, ug ang Iyang buhat isip Tawo gipanag-iya niya lamang.  Siya lamang ang nagkinabuhi ug nagbudlay sa kalibotan; Siya lamang ang nagpasakit ug namatay didto sa krus alang kanato; Siya lamang ang nagtubos kanato.  Sa samang paagi, kon usa sa laing Personas ang nahimong Tawo, Kaniya lamang ikahatag ang titulo sa Manunubos; Siya lamang ang manag-iya sa tanang lihok nga mahimo pinaagi sa Iyang tawhanong kinaiya.  Ang pulong “persona” atong nakuha gikan sa atong kasayuran sa mga binuhat; ato kining gigamit sa paghisgot labot sa Santisima Trinidad, dili tungod kay sigo kini sa iyang kaugalingon, apan tungod kay, sama sa giingon ni San Augustine, mao kini ang labing haduol nga termino nga atong magamit.

    Ang relasyon sa Trinidad ngadto sa Diosnong Kahibalo ug Kabubut-on. —  Si Santo Tomas, nga mipalambo sa panghunahuna nga gisugyot ni San Augustine, gisunod sa tanang Teologo sa iyang pagpahayag sa relasyon sa Santisima Trinidad ngadto sa Diosnong Kahibalo ug Kabubut-on: — ang Dios usa ka Espiritu, ug ang unang lihok sa usa ka espiritu mao ang paghibalo, ang pagsabot.  Karon, ang Dios nga nahibalo sa Iyang kaugalingon sukad sa eternidad, mimugna sa hingpit nga kahibalo mahitungod sa iyang kaugalingon.  Kining maong kahibalo sa Iyang Kaugalingon dili usa ka lumalabay nga panghunahuna, sama sa atong gihuptan, kondili Iyang kaugalingong Larawan, ang Iyang kaugalingong Essensya, usa ka buhi nga Persona.  Ang Dios nga nahibalo sa Iyang Kaugalingon mao ang Dios nga Amahan; Ang kahibalo sa Dios sa Iyang Kaugalingon mao ang Dios nga Anak.  Ang Dios nga Amahan ug Dios nga Anak nahigugma sa usag-usa sukad sa eternidad, tungod kay ila man nga nakita diha sa usag-usa ang labing labaw nga Kaayo sa pagka-Dios.  Ang ilang gugma alang sa usag-usa mao ang ilang kaugalingong Esssensya, usa ka buhi nga Persona, ang Espiritu Santo.  Busa, inubanan sa kagamay sa atong panabot, atong gihunahuna ang Santisima Trinidad nga mao ang walay sinugdan nga sangputanan sa Diosnong Kahibalo ug sa Diosnong Kabubut-on.  Apan nagpabilin ang misteryo nga wala masulbad:  dili nato matubag ang mga pangutana, “Unsang pagka-unsaa nga ang kahibalo sa Dios sa iyang kaugalingon buhi man nga Persona?”  “Nganong ang gugma sa Dios ug sa Iyang buhi nga Larawan buhi man nga Persona?”

 

III.

Ang Misteryo sa Trinidad, usa ka Labing Hinungdanon nga Articulo sa Pagtuo ug Modasig sa Pagka-makidiosnon. —  Ang misteryo sa Santisima Trinidad, dili dayag nga gipasabot diha sa Daang Tugon, apan tin-aw nga gipadayag sa Bag-ong Tugon, usa ka fundamento nga articulo sa pagtuo nga gihatag kanato sa atong Manunubos.  Sa atong pagkahimugso niining kalibotana, gibunyagan kita sa ngalan sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo.  Sa atong kinabuhi, atong gipadayag ang atong pagtuo sa Diosnong Misteryo sa matag higayon nga mohimo kita sa timaan sa Krus, sa matag higayon nga kita molitok:  “Himaya sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo.”  Diha sa ngilit sa kamatayon ang pari mohupay sa atong hapit na mohalin nga kalag uban sa mga pulong:  “Bisan kon siya nakasala, wala niya islaikway ang Amahan, ang Anak, ug ang Espiritu Santo.”  Atong gidayeg ug gisimba Siya nga mipadayag sa iyang kaugalingon ubos nga mahigugmaon nga ngalan sa Amahan; atong gidayeg ug gisimba ang Anak nga nahimong atong igsoon, ug napaubos sa iyang kaugalingon hangtod sa kamatayon didto sa Krus alang sa atong kaluwasan; atong gidayeg ug gisimba agn Espiritu Santo kinsa, nagpuyo diha sa Simbahan ug sa atong kasingkasing, nagbugkos kanato, usa diha sa diosnong pagtuo ug paghigugma:  “Kanimo, O Dios, ang walay gigikanan nga Amahan; Kanimo, ang Bugtong Anak;  Kanimo, ang Espiritu Santo, ang Maglilipay; ang balaan usa wala mabahin nga Trinidad, uban sa tibuok nga kasingkasing ug tingog among gidayeg ug gisimba:  Himaya alang Kanimo sa walay kataposan.”

 

IV.

    Ang Trinidad sa iyang kadugtongan sa mga Buhat sa Dios, sa mga Diosnong Hiyas. –  Ang Trinidad matawag nato nga mao ang sulodnon nga kalihukan sa Dios, ang kalihukan sa Dios sulod sa iyang Kaugalingon, diin ang matag usa ka Diosnong Persona adunay Iyang kaugalingon nga bahin.  Ang tanang buhat gawas sa Dios, sama pananglit sa tanan Niyang pagtagad sa mga binuhat, sa paglalang kanila, sa pagpalungtad kanila, sa pagbalaan, ug uban pa, gihimo sa tibuok Trinidad.  (Ang Diosnong hukom sa pagpadala sa usa ka Manunubos sa kalibotan, ang pag-umol sa lawas ni Cristo sa sabakan ni Maria, ang pagdugtong sa maong tawhanong kinaiya ngadto sa Dios nga Anak sa usa ka Personal nga paghiusa, ang hukom sa pagdawat sa Sakripisyo sa Krus ingon nga pamayad sa sala sa mga tawo—kining tanan, ingon nga buhat sa Dios, isip Dios, gihimo sa Tulo ka Personas.  Sa laing bahin, sumala sa gikapahayag na sa unahan, ang mga buhat ni Cristo isip tawo, ang mga buhat nga nahimo pinaagi sa Iyang Tawhanong Kinaiya, kaniya lamang.  Apan agig pagpahinungod “appropriation,” kita maghisgot sa Amahan, tungod kay Siya mao man ang Ulo sa tibuok Trinidad, nga mao ang Magbubuhat, ug sa Espiritu Santo, isip mao ang Diosnong Gugma, isip mao ang Tigbalaan.  Agig “appropriation,” atong gipahinungod ngadto sa Amahan ang pagka-Makagagahom ug Eternidad; ngadto sa Anak, ang Kahibalo ug Kaalam, tungod kay pinaagi man sa Salabutan nga Siya naggikan sa Amahan; ug ngadto sa Espiritu Santo, kinsa mao ang gugma sa Amahan ug sa Anak, atong gipahinungod ang Gugma ug ang tanang Diosnong Hiyas nga nalambigit niini.

    Ang Trinidad sa iyang kadugtongan sa Diosnong Misyon. —  Ang Diosnong Misyon mao ang pagpadala sa usa ka Diosnong Persona diha sa kalibotan alang sa usa ka talagsaon nga buluhaton, o sa paglungtad sa usa ka bag-o nga paagi, taliwala sa katawhan.  Ang Anak mahimong ikapadala sa Amahan; ang Espiritu Santo ikapadala sa Amahan ug sa Anak; ang Amahan moanhi, apan wala ipadala.  (Ang atong Manunubos mismo ang nagtudlo kanato sa paghisgot sa “pag-anhi” ug “pagpadala” sa mga Diosnong Personas.  Tulukibon kini nga mga pulong kansang kahulogan masabtan nato sa hanay nga paagi.  Dili kini angay nga sabton sa literal nga paagi:  tungod kay ang Dios anaa man sa tanang dapit, ang Santisima Trinidad anaa sa tanang dapit; busa dili ikapangutana ang  pag-anhi ug ang pagpadala sa ordinaryo nga pagsabot.  Unsa man diay ang gipasabot sa atong Manunubos?  Makatubag kita kabahin niini pinaagi sa pag-ingon nga ang maong mga pulong makatabang kanato sa pagpahayag sa kadugtungan sa mga Diosnong Personas sa usag-usa:  Giingon nga ang Amahan moanhi sa iyang kaugalingon, tungod kay Siya mao ang Ulo sa Trinidad; ang Anak gipadala sa Amahan tungod kay gikan siya sa Amahan; ang Espiritu Santo gipadala sa Amahan ug sa Anak, nga nagpasabot nga Siya naggikan kanila.  Busa, ang maong mga pulong  makatabang  kanato  sa  pagsabot sa doctrina sa  Santisima Trinidad, ug sa paghimo og mga acto sa

pagtuo niini nga misteryo.  Usa ka sayop ang pag-ingon nga ang Amahan mipadala sa iyang Anak nganhi sa kalibotan pinaagi sa iyang kaugalingong lihok lamang, o nga ang Amahan ug ang Anak pinaagi sa pinasahi nilang lihok mipadala sa Espiritu Santo;  kini nga mga lihok mahimo pinaagi lamang sa Diosnong Kinaiya, ug busa iya sa samang paagi sa Tulo ka Diosnong Personas).  Ang Tulo ka Diosnong Personas mosulod diha sa kalag uban ang grasya nga makasantos, ang Amahan moanhi sa iyang Kaugalingon, ang Anak ug ang Espiritu Santo ingon nga gipadala.  Kini balaanon nga kahiusa sa kalag ngadto sa Santisima Trinidad gipadayag kanato diha sa mga pulong ni Cristo:  “Ang nahigugma kanako, mamati sa akong mga pulong, ug akong Amahan mahigugma kaniya, ug mopuyo kami diha kaniya” (Juan 14:23).  Ang Anak gipadala nganhi sa kalibotan sa Amahan.  Isip Dios, Siya kanunay nga naglungtad diha sa kalibotan sukad sa pagbuhat niini; apan, isip Tawo, sa iyang pagpaka-Tawo (Incarnacion), Siya misugod sa paglungtad diha sa kalibotan sa usa ka bag-o nga paagi;  ingon nga Tawo, Siya nagpabilin nga nag-uban kanato diha sa Santos uyamot nga Sacramento sa Eukaristiya.  Ang Espiritu Santo, nga gipadala sa Amahan ug sa Anak, mikunsad ngadto sa mga Apostoles sa unang Pentecostes.  Ang mga dila sa kalayo ug ang nagdahunog nga hangin mao ang mga timaan sa Iyang pag-abot.  (Ang Espiritu Santo gihisgotan nga mao ang Paracleto kun Maglilipay.  Ang samang titulo gihatag usab ngadto sa Dios nga Anak.  Angay nga matngonan nga sa atong pag-ingon nga ang Espiritu Santo mikunsad ngadto sa mga Apostoles, wala nato ipasabot nga Siya lamang sa Santisima Trinidad ang mipuyo sa kalag sa mga Apostoles.  Pinasikad sa prinsipyo sa pagpahinungod, ato gipahid ngadto Kaniya ang usa ka buhat nga gihimo sa Tulo ka Diosnong Personas sa samang higayon.  Pinaagi lamang sa paglugway ngadto sa tawhanong kinaiya nga ang usa ka Diosnong Persona makalihok nga mag-inusara.)

V.

 

    Mga Erehiya. —  Ang doctrina sa Trinidad gisalikway (1) sa mga Monarchians (c. 200), kinsa naghupot sa pagtuo nga diha sa Dios adunay usa lamang ka Persona; (2) sa mga Modalists (Sabellius ug mga kauban), kinsa misulay sa paghatag sa panudlo sa mga Monarchians sa mas makatarunganon nga baruganan pinaagi sa pag-ingon nga ang Amahan, Anak, ug Espiritu Santo mga nagkalainlain lamang nga pagpadayag sa mao ra nga Diosnong Persona;  (3) ni Arius (d. 336), kinsa nagtudlo nga ang Anak usa lamang ka binuhat; ni Macedonius, ang iyang tinun-an, nga mipadako sa yawan-on nga doctrina sa iyang magtutudlo, ug nagpahayag nga ang Espiritu Santo usab binuhat lamang nga ubos sa Anak.  Si Arius gi-condenar sa Unang Concilio Heneral sa Simbahan, nga gihimo didto sa Nicea sa Bithynia, Asia Minor, sa tuig 325;  si Macedonius, sa Concilio Heneral sa Constantinopla sa tuig 381.  Sa bag-ong mga kapanahunan, ang mga Modernists ug daghang mga Protestante (Unitarians) naghupot, batok sa yano nga panudlo nga Kasulatan ug Tadisyon, nga ang doctrina sa Trinidad wala maugmad sa forma diin gipadayag kini karon sa Iglesya Katolika hangtod sa ikaupat nga gatusan ka tuig, ug nga ang unang mga Kristohanon nag-isip ni Cristo, dili ingon nga Dios, apan ingon nga Diosnong Pinadala, ug sa Espiritu Santo nga dili lain usa lamang ka gahom o kalihukan sa Dios.   Ang mga Modernistas, nga natukod diha sa sayop nga pagsabot sa pag-ugmad sa doctrina, (1) milimod nga ang Simbahan dili-msayop, ug (2) mga isyu diha sa labing balinsungag nga conclusion nga , sa unang siglo, ang usa ka kristohanon mopalabi sa paghalad sa iyang kinabuhi kay sa pag-afirmar sa pagka-Dios ni Cristo, ug, nga sa ikaupat, kay sa paglimod niini.  Ang mga Schismatic Greeks nagpabilin gihapon nga naghupot nga ang Espiritu Santo naggikan sa Amahan lamang, o sa Amahan pinaagi sa Anak, ug dili gikan sa Amahan ug sa Anak sa samang paagi.  Kining karaan nilang mga erehiya gi-condenar sa Simbahan sa makadaghan nga higayon, ug, labi na gyod, didto sa Concilio sa Lyons (1274),ug sa Florence (1439), diin sila mismo atua didto.

One thought on “Ang Santisima Trinidad

  1. Dear Sir,

    Ako si Antonieta W. Madrones, taga Purok 5, Casisang, Malaybalay City, Bukidnon. Salamat kaayo sa imong pagpasabot mahitungod sa Holy Trinity kay nabalaka ako sa akong inahan nga niingon: “Basta ako, nagtoo gayud sa God the Father!” unya naghisgot dayon siya mahitungod sa “Balik Islam”. Matud pa niya, kita kunong tanan Islam sa sinugdan pa. Nabalaka na ako kay basi’g nakabig na siya sa akong duha ka igsoon nga nakapamana ug Muslim (Maranao).

    Palihug, tabangi intawon ako.

    GOD Bless you more and more!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.