Welcome and Mabuhay to 38th Annual Convention of Catholic Faith Defenders National

10920958_908808025818389_9054070200423299552_n (1)

SINULOG & STO. NINO

SINULOG & STO. NINO

By: Bro. Jessel F. Mosquera
Former Chapter President
CFD-ORMOC CITY CHAPTER

Sa Sto. Nino, ang highlight niini mao ang Sinulog.

Kini nga relihiyosong selebrasyon adunay duha ka punto nga angay tagaan ug pagtagad ug katin-awan sanglit may mga higayon nga kini gituis:

  1. ang paghimog larawan ni Jesu-Cristo
  2. ang pagsayaw o pag-Sinulog sa atubangan o uban sa maong larawan.

BODY:

Image Link: http://www.familytreegenealogy.info/historical-festivals/

1. Gidili ba ang paghimog larawan sa Sto. Nino?  Sa unang punto.

Si St. John Damascene nagkanayon: “Ang Dios kanhi walay lawas o nawong, hingpit nga dili marepresentahan sa imahen. Apan karon kay siya naghimo sa iyang kaugalingon nga makita sa unod, ako makahimo nag imahen unsay akong nakita sa Dios…”

“Ang balaang larawan, ang liturhikanhong imahen, labaw sa tanan, nagrepresentar kang Cristo, ang natawong Anak sa Dios.”

Source: Catechism of the Catholic Church (CCC) #1159

“Ang katuyoan sa mga imahen sa atong mga simbahan ug mga balay mao ang pagpukaw ug paglig-on sa atong pagtuo sa misterio ni Cristo. Pinaagi sa imahen (ni Cristo) ug sa iyang buhat sa pagluwas, siya mao ang atong gisimba. ADORATION

Ug pinaagi sa mga imahen o larawan ni Sta. Maria, ang Inahan sa Dios, mga anghel ug mga santos, kita nagpasidungog (VENERATION) sa mga personahe nga ilang gi-representahan.”

Sila (mga imahen o larawan) dili mga dios-dios.

I Cor. 8:4 –  “Kay ang dios-dios nagrepresentar ug butang nga dili tinuod.”

Ug kay ang mga imahen sa Simbahan aduna may girepresentahan, busa, sila dili dios-dios.

Source: Catechism of the Catholic Church (CCC #1192)

Pinaagi sa pagpakatawo, ang Anak sa Dios, mipaila sa bag-ong sistema sa paggamit sa mga imahen.

Si St. Thomas Aquinas, ang inilang “Angelic Theologian and Philosopher” sa Simbahan ug girespeto bisan gani sa mga dili Kristyanos nagkanayon:

Ang reliheyosong pagsimba wala gipunting ngadto mismo sa imahen, giilang mga butang, pero ubos sa ilang lahing parte isip mga imahen, magdala kanato ngadto sa Dios nga nagpagkatawo.

Ang gihimo o lihok (movement) ngadto sa larawan wala mohunong diha sa imahen APAN MOUSWAG NGADTO PADULONG SA GILARAWANAN.

Source: Catechism of the Catholic Church (CCC #2131)

2. Gidili ba ang pagsayaw sa SINULOG?Sa ika-duhang punto.

Ang pagsayaw ug pag-awit atubangan sa larawan sa Sto. Nino.

Sa unahan si St. Thomas Aquinas nagkanayon nga “Ang gihimo o lihok (movement) ngadto sa larawan wala mohunong diha sa imahen APAN MOUSWAG NGADTO PADULONG SA GILARAWANAN.

Mao nga ang atong pag-sayaw ug pag-awit atubangan o uban sa imahen sa Sto. Nino ato kining gihimo ngadto kang Cristo, ang Dios nga nagpakatawo.

Sa Old Testament atong mabasa sa

2 Sam. 6:13-15-“Sa dihang nakalakaw nag unom ka lakang ang nagdala sa Sudlanan sa Kasabotan sa Ginoo, naghalad si David ug usa ka turo ug usa ka nating baka nga tambok. UG MISAYAW SI DAVID TAMAN SA GINHAWA ATUBANGAN SA GINOO. Busa gidala ni David ug sa mga Israelita ang Sudlanan sa Kasabutan sa Ginoo INUBANAN SA MGA SINGGIT UG TINGOG SA TRUMPETA.”

I Samuel 10:10- “Sa pagabot nila sa Gibeah, gisugat sila sa usa ka pundok sa mga propeta ug MIKUNSAD KANG SAUL ANG ESPIRITU SA DIOS UG MIAPIL SIYA UBAN KANILA SA MASADYANG PAGSAYAW UG PAGSINGGIT.”

2 Samuel. 6:16- Si David NAGLUKSOLUKSO UG NAGSAYAWSAYAW ATUBANGAN SA GINOO.

Salmo 150:4-“DAYGA SIYA UBAN SA MGA TAMBOR UG PANAGSAYAW! DAYGA SIYA DINUYOGAN SA MGA ALPA UG SA MGA PLAWTA.

Image Link: http://sinulog2009.blogspot.com/2008/12/sinulog-2009-sexy-girls-in-cebu-streets.html

MAHITUNGOD SA SANTO NINO

Isaias 9:6 “Natawo alang kanato ang usa ka bata; gihatag kanato ang usa ka anak nga lalaki, ug siya ang magmando sa tanan ug nganlan siyag ‘Maalamong Magtatambag’, ‘Dios nga Gamhanan’, ‘Amahan Hangtod sa Kahangtoran’, ‘Prinsipe sa Pagkigdait’”.

Siya bata o nino sa Katsila ug balaan o Santo. Busa SANTO NINO.

Lukas 1:35 – “’Mokunsad kanimo ang Espiritu Santo ug magpabilin ang gahom sa Dios diha kanimo. Tungod niini, ANG BALAAN NGA BATA TAWGON NGA ANAK SA DIOS.

SCEPTER – A staff carried as the badge of command or sovereignty, hence, kingly office or power

(Ang gidalang sungkod isip timailhan sa pagdumala o otoridad (supreme authority) o usa ka harianong pwesto o gahum.

Genesis 49:10 “Nagkupot siya sa harianong setro …. Huptan niya ang iyang gahom hangtod moabot ang tinuod nga tag-iya niini aron maghari sa tanang katawhan”.

GLOBE

Hebreo 1;2 – “ Apan niining kataposang mga adlaw misulti siya kanato pinaagi sa iyang Anak. Pinaagi kaniya gibuhat sa Dios ang tibuok nga kalibotan ug gipili siya aron manag-iya sa tanang butang.”

Ang batang lalaki nga gitaganang magmaghari sa kalibutan

Pinadayag 12:5 –“Unya gianak sa babaye ang usa ka batang lalaki nga maghari sa kanasoran sa paagi nga higpit kaayo.”

Ang kahimtang ni Jesus, bata man o siya hamtong na, wala makaapekto sa iyang pagka-Dios.

Hebreo 13:8 – “Si Jesu-Cristo mao gihapon kagahapon, karon ug sa walay kataposan.”

Colossas 2:9 – “Kay ang tibuok nga pagka-Dios anaa kang Kristo sa iyang pagkatawhanon ug gihatagan kamog hingpit nga kinabuhi diha sa inyong pagkahiusa kaniya.”

Credo sa Nicea  – “Usa ka Ginoong Jesu-Cristo, ang bugtong Anak sa Dios, gianak walay sinugdan, Dios gikan sa Dios, Kahayag gikan sa kahayag, matuod nga Dios gikan sa Dios nga matuod, gianak, dili binuhat, usag kinaiya sa Amahan”

Ang Konsilyo sa Calcedonia mipuno sa pag-ingon: -“gianak sa Amahan sa wala pa ang panahon kalabot sa iyang pagka-Dios, ug sa kaulahiang mga adlaw, alang kanato ug alang sa atong kaluwasan, natawo gikan ni Maria, ang Ulay nga Inahan sa Dios.”

HOLY ORDER- CELIBACY & DIGNITY OF PRIESTHOOD

HOLY ORDER: CELIBACY & DIGNITY OF PRIESTHOOD

By: Bro. Jessel F. Mosquera
Former Chapter President
CFD-ORMOC CITY CHAPTER

INTRODUCTION:

Matag Cristiano, sa bisan unsang panuigon, babaye’g lalaki, sa bisan unsang nasud, kahimtang sa kinabuhi, gitawag sa pagpangita kang Cristo, pagkaplag kaniya ug pakig-uban kaniya.

Ang Simbahan nagtudlo nga ang Santos nga Pag-ordenar

>usa ka sacramento nga gitukod ni Cristo;

>nga kini mobadlis sa dili mapapas nga timaan diha sa kalag;

>nga pinaagi niining maong sacramento anaay natukod sulod sa Simbahan nga HERARKIYA (hierarchy) nga naglangkob sa mga Obispo, mga Pari ug mga Ministro.

Busa ang sacramento mahimong ikahatag sa tulo ka hugna agad sa pagtuboy sa ordenahan ngadto sa: PAGKA-DYAKONO, PAGKA-PARI, o PAGKA-OBISPO.

Celibacy is the glory of the Catholic Church. It is an ECCLESIASTICAL LAW and this is why the Church may and in fact does grant dispensation, as it does with priests of some Catholic Eastern Rites, and in very special cases, with priests of the Western Rite.

Source: Our Catholic Faith, Part III

BODY:

1. Matud ni San Pablo nga ang obispo bana sa usa ka asawa, apan matud pa sa uban, ngano nga ang mga obispo nga catolico walay asawa?
1Timothy 3:2 A church leader … must have only one wife…

Dili kini nagpasabot nga absoluto gayud nga kinahanglan ang Obispo dunay asawa kondili nga kausa ra maminyo – alang niadtong sa pagtawag kanila minyo nang daan, o nagpasabot kini nga matinuod-anon sa katungdanan.

A. Ang apostol usa ka Obispo…

Acts 1:20 – For it is written in the booke of Psalmes …and let no man dwell therein: And his Bishopricke let another take. (KJV-1611)

Acts 1:20 – Porque está escrito en el libro de los salmos: Sea hecha desierta su habitación, Y no haya quien more en ella; y: Tome otro su obispado.

Source: 1909-Spanish Reina Valera (Bible Version)

G1984
ἐπισκοπή
episkopē
ep-is-kop-ay’
From G1980; inspection (for relief); by implication superintendence; specifically the Christian “episcopate”: – the office of a “bishop”, bishoprick, visitation.
Source: Strong’s Hebrew & Greek Dictionaries

B. Ug si San Pablo miangkon nga siya apostol…

1Corinthians 9:2- 2Bisan tuod kon alang sa uban dili ako apostol, nakasiguro ako nga kamo nag-ila kanako nga apostol kay kamo mao man ang pruyba nga ako apostol sa Ginoo.

C. Apan si San Pablo walay asawa…

1Corinthians 7:8 – v8Ingnon ko kamo nga mga dili minyo ug kamong mga biyuda nga maayo kaninyo ang magpabiling mag-inusara sama kanako.

D. Si Cristo walay asawa, ang apostol ug labawng pari ug Obispo sa atong kalag…

1Peter 2:25 – For you were as sheep going astray: but you are now converted to the shepherd and bishop of your souls. (DRB)

1Peter 2:25 – Porque vosotros erais como ovejas descarriadas; mas ahora habéis vuelto al Padre y Obispo de vuestras almas.

Source: 1909-Spanish Reina Valera (Bible Version)

Sa kasinugdanan dunay pipila nga sa pagtawag kanila minyo nang daan apan sa hinay-hinay ilang gibiyaan ang ilang panimalay alang sa ebanghelyo.

Luke 14:26-26″Kinsa kadtong moari kanako nga dili magdumot sa iyang amahan ug inahan, sa iyang asawa ug mga anak ug mga igsoon, ingon man sa iyang kaugalingon, dili mahimong akong tinun-an. v

Dunay mga pag-duda ang uban ug para kanila lisud kini himoon, apan si Jesus mibutyag sa sekreto ngano nga kini mahimo:

Matthew 19:26 – 26Si Jesus mitutok kanila ug mitubag, “Kini dili mahimo sa tawo; apan mahimo sa Dios ang tanang butang.”

2. Matud pa sa uban, dili ba ang ang paring catolico ang katumanan niini?:
1Timothy 4:3-Nagtudlo sila nga sayop ang pagminyo ug ang pagkaon sa pipila ka mga kalan-on.

Ang gipasabot ni San Pablo mao ang bahin sa pundok kaniadto nga nagdili sa pagpangasawa kang bisan kinsa ug naglikay usab sa pagkaog karne kay nagtuo sila nga ang karne gamut sa kadautan.

Kini mao ang erehiya nga gitawag ug Gnostisismo (Gnosticism) ug Maniqueanismo (Manichaeism).
Source: World History by Obrien p. 147)

A. Dili dautan ang dili pagpangasawa kon kini gihalad alang sa Ginoo…

Matthew 19:12-12Kay may nagkalainlaing mga katarongan nganong dili makaminyo ang ubang mga tawo: … ang uban dili makaminyo tungod sa Gingharian sa langit. Siya nga makahimo, padawata niining akong gitudlo.”

B. Si San Pablo mismo dili minyo ug nag-awhag sa uban pagsunod kaniya…

1Corinthians 7:8-Ingnon ko kamo nga mga dili minyo ug mga biyuda nga maayo kaninyo nga magpabiling mag-inusara sama kanako.

C. Ang tawong minyo magkapuliki sa kalibotanong mga butang apan ang dili minyo
magtagad sa buhat sa Ginoo…

1Corinthians 7:32 – v32Buot ko nga mahilikay kamo sa kabalaka. Ang lalaki nga dili minyo magtagad sa buhat sa Ginoo kay maningkamot man siya sa pagpahimuot sa Ginoo;

D. Ang Simbahan, basi sa teksto sa unahan naghimo ug balaod ginamit ang otoridad gikan
kang Cristo…

Canon 277 – Clerics are obliged to observe perfect and perpetual continence for the sake of the Kingdom of heaven, and are therefore bound to celibacy. Celibacy is a special gift of God by which sacred ministries can more easily remain close to Christ with an undivided heart, and can dedicate themselves more freely to the service of God and their neighbor.

E. Sa Old Testament, giingnan sa Dios si Jeremias sa dili pagminyo…

Jeremiah 16:1-2 –v1Unya miingon pag-usab kanako ang GINOO, v2″Ayaw pangasawa ni panganak niining dapita.

F. Didto sa langit nakita ni San Juan ang mga alagad sa Nating Karnero nga nagpabilin nga putli ug wala magminyo…

Revelations 14:4- v4Kini sila nagpabiling putli kay wala man sila makighilawas sa mga babaye; wala sila magminyo … gitubos sila ug mao ang unang gihalad ngadto sa Dios ug sa Nating Karnero.

G. Ang pagkadili minyo sa mga pari maoy timaan sa mga umaabot nga katuigan…

Matthew 22:30- 30Kay kon banhawon na ang mga patay, mahisama sila sa mga anghel sa langit, ug dili na magminyoay ang mga lalaki ug ang mga babaye.

H. Ang Simbahan, basi sa teksto sa unahan naghimo ug balaod ginamit ang otoridad gikan
kang Cristo…

Canon 599 – The evangelical counsel of chastity embraced for the sake of the Kingdom of heaven, is a sign of the world to come, and a source of greater fruitfulness is an undivided heart. It involves the obligation of perfect continence observed in celibacy.

I. Ang pagka-celibato sa mga kaparian gibansay kini sa kadaghanan sa unang 3 ka siglo
(3rd century) ug gipakanaog nga balaod sa Simbahan sa mga 400 AD ug ang Simbahan adunay gahum sa pagpakanaog ug mga balaod.

Matthew 16:19- v19Ihatag ko kanimo ang mga yawi sa Gingharian sa langit: ang imong idili dinhi sa yuta, idili usab didto sa langit; ug ang imong itugot dinhi sa yuta, itugot usab didto sa langit.”

Acts 16:4- v4Sa ilang pag-agi sa mga kalungsoran ilang gitugyan ngadto sa mga magtutuo ang mga lagda nga gikauyonan sa mga apostoles ug sa mga kadagkoan sa simbahan didto sa Jerusalem ug gipahimangnoan sila sa pagtuman niini.

3. Unsa man ang mga chief supernatural POWERS sa pari?

Ang mga nag-unang supernatural powers sa pari mao ang mga mosunod:

A. pagbalhin sa pan ug bino ngadto sa buhing lawas ug dugo ni Cristo diha sa Santos nga
Yukaristiya;

Luke 22:19- v19Gikuha niya ang pan ug nagpasalamat siya sa Dios unya gipikaspikas niya kini ug gihatag kanila nga nag-ingon, “Mao kini ang akong lawas [nga gihatag alang kaninyo. Buhata ninyo kini aron paghandom kanako.”

B. pagpasaylo sa mga sala diha sa Sacramento sa Kompisal…

John 20:23-Kon pasayloon ninyo ang mga sala sa mga tawo, gipasaylo kini. Kon dili ninyo pasayloon ang ilang mga sala, dili usab kini pasayloon.”

Source: Our Catholic Faith, Part III


4. Nganong ang mga catolico kinahanglan mopakita ug pagtahug sa mga pari?

Ang mga catolico kinahanglan mopakita ug pagtahud sa mga pari tungod kay sila mga representate ni Cristo mismo; ug mohatag (dispenser) sa Iyang mga misteryo.

1. Ang dignidad sa pagkapari mas taas kay sa ubang kalibutanong dignidad, kay siya representate sa Dios. Siya nakahupot sa gahum nga wala pa mahupti ni bisan kinsang civil ruler.

Bisan gani ang Mahal nga Birhen wala makahupot sa gahum sama
sa pagpasaylo sa sala, pag-konsagrar sa pan ug bino ug uban pa…

2. Ang pari representate ni Cristo. Bisan pa ang kinabuhi sa pari dili tukma sa gikinahanglan sa pagka-pari, siya tagaan gihapon sa ug respeto. Kini himuon tungod sa iyang pagka-pari (THIS WE OFFER TO HIS OFFICE)

3. Ang pagpanamastamas-tamas sa pari usa ka sala sa gaba (to calumniate a priest is a sacrilege. ONE WHO LAYS VIOLENT HANDS ON A PRIEST IS EXCUMMUNICATED.
Source: Our Catholic Faith, Part III

BIBLE: HISTORY AND ORIGIN

By: Bro. Jessel F. Mosquera
Former Chapter President
CFD-ORMOC CITY CHAPTER

QUESTIONS:

 Unsa man Balaang Kasulatan (BIBLIA)?

Ang Sacred Scripture is the speech of God as it is put down in writing under the breath of the Holy Spirit. (Dei Verbum #42)

Ug kay ang Balaang Kasulatan hinugpong man nga mga sinulat nga gitawag ug Biblia, busa kini gihulagway sama sa mosunod:

The BIBLE is a collection of sacred books, composed under the positive influence of God and written at various times and places by various men whom God chose for this purpose (INSPIRATION) and which have been received by the Church as inspired (CANONICITY). Or simply the Old Testament and New Testament.

2500-1500 BC

PATRIARCHAL TIME During this time, certain oral traditions seemed to surface
(Gen. 4:23-24) THE SONG OF LAMECH
(Gen. 9:24-27) BLESSINGS OF NOAH

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

1700 BC

Abraham migrated with his kinsmen from “Ur of the Chaldeans” in Mesopotamia to the land of Canaan

1600-1200 BC

SOJOURN IN EGYPT AND SINAI
The famine in Canaan caused the exile of Jacob and his family in Egypt for 400 years.

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

1250 BC

THE START: MOSAIC CORE TRADITION (START WITH SINAI EVENT)
DEUT. 6:6-9 – And these words which I command thee this day, shall be in thy heart: And thou shalt tell them to thy children, and thou shalt meditate upon them sitting in thy house, and walking on thy journey, sleeping and rising. And thou shalt bind them as a sign on thy hand, and they shall be and shall move between thy eyes. And thou shalt write them in the entry, and on the doors of thy house.

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

1200
Probably the death of Moses

1200-965 BC

SETTLING IN CANAAN, MONARCHY

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

1050-586 BC

The Golden Age of Israel

965 BC

REIGN OF SOLOMON

950 BC

YAHWIST TRADITION

The oldest source is the Jehovistic, or Yahwist (J, from its use of the divine name Jahwe—modern Jehovah—or Yahweh), commonly dated in the 10th or 9th century BC.

J includes a full narrative account from creation to the conquest of Canaan by Israel.

Source: Microsoft ® Encarta ® 2007

931BC

Roboam (King of Judah, capital of Samaria)
Jeroboam (King of Israel)

926 BC

DIVISION OF THE KINGDOM

9TH CENTURY (900-801)

SAMARITAN CANON
-contains only the first 5 books of the Old Testament (Pentateuch/Torah)
-used by the separatist Samaritans (only a few remaining today) SAMARITAN CANON

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

8th BC

ELOHIST TRADITION

The second is the Elohist (E, from its use of the general name Elohim for God), usually dated in the 8th century BC.

E is no longer a complete narrative, if it ever was; its earliest material concerns Abraham

Microsoft ® Encarta ® 2007

721 BC

FALL OF SAMARIA, END OF NORTHERN KINGDOM; FUSION OF YAHWIST & ELOHIST TRADITIONS

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

7th CENTURY BC

DEUTERONOMIST TRADITION

Next is Deuteronomy (D, limited to that book and a few other passages), dated in the late 7th century BC
Microsoft ® Encarta ® 2007

5th CENTURY BC

PRIESTLY TRADITION

Last is the Priestly Writer (P, for its emphasis on cultic law and priestly concerns), dated in the 6th or 5th century BC.

P concentrates on the covenant and the revelation of the law at Mount Sinai, but sets that into a narrative that begins with creation.

Microsoft ® Encarta ® 2007

Period of Oral Tradition handed down

YAHWIST (950 BC),
ELOHIST (850 BC),
DEUTERONOMIST (700 BC),
PRIESTLY (6TH CENTURY BC),
ALEXANDRIAN (301-200 BC)

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)/EWTN

400-300 BC

FUSION OF JEPD (JEHOVISTIC/YAWIST,
ELOHIST,
PRIESTLY,
DEUTRONOMIC TRADITIONS)

SEPTUAGINT (“LXX”) [10] HEBREW CANON collected.
Greek translation. Hebrew a dying language; dead by 135 AD.
Greek the common language. Aramaic the common language.

3RD CENTURY BC

ALEXANDRIAN CANON

-contained 56 books
-Greek translation from the Masoretic (Hebrew, Aramaic) texts
-included the Deuterocanon Greek original
-used by Jesus and by the Diaspora
-translated into Latin during first and second century AD.

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

In Alexandria, Demetrius of Phaleron is the librarian of Ptolemy II Philadelphus (285-246 BC); he wanted copies of the Jewish Law for the Library of Alexandria. Such is perhaps the beginning of a Greek translation of the Torah

This work of translation was done by 72 Hebrew scholars who were sent by the High Priest Eleazar.
Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

180 BC

Jesus Sirach (Ecclesiasticus) presupposes a collection of sacred books (Chapters 44-49)

150 BC

COMPLETION OF SEPTUAGINT VERSION

Source: JOSEPHUS, ANTIQUITIES, BOOK II, CHAPTER 8, PARA 5.

100 BC

PALESTINIAN CANON

– considered the Hebrew Bible by conservative Judaizers
-contains only 39 books
-decided at the Council of Jamnia (100 AD)
-criteria for inclusion:
a. scripture must be written in Hebrew/Aramaic
b. must be written within Palestine during some
remote age
c. contents must conform with Torah
d. was written before the time of Esdras (444 BC)

AD – YEAR OF THE LORD

36/37AD

Josephus gave the list of Jewish sacred books

50 AD

Council of Jerusalem

51 AD

FIRST NEW TESTAMENT WRITING
1 Thessalonians

68-70 AD

Jewish Council of Jamnia (or Jabneh)

80-90 AD – DIDACHE WRITTEN

Didache (Greek, “teaching”), ancient Christian manual of instruction, also called Teaching of the Twelve Apostles. It was probably written in Syria during the 1st century, although some critics have estimated a later date of composition. The document was unknown until its discovery in 1873 and its publication in 1883 by Philotheos Bryennios, Greek metropolitan of Nicomedia.

The Didache is a compendium of moral precepts, of instructions on the organization of Christian communities and of regulations pertaining to liturgical worship. It contains the oldest recorded eucharistic prayers and directives on baptism, fasting, prayer, and the treatment of bishops, deacons, and prophets. Revered by many early Christians as equal in importance to the books of the New Testament, the Didache was used to instruct converts. Today it serves as a valuable source of information about early Christian life and belief.

SOURCE: Microsoft ® Encarta ® 2008.

90 AD

Rabbi Akiba, an enemy of the Christian Church, decreed another canon of OT. The first to exclude 7 deuterocanonical books

About 95 AD, the Jews at a Council of Jamnia (or Jabneh) submitted their second books to renewed inspection. Apparently, they wanted to exclude from the canon any book which:
-seemed to deviate from the Pentateuch
-was written after the time of Esdras (444 BC)
-was not written in Hebrew
-was not written in Palestine

(For these reasons many of the deuteroi would be excluded. But discussion continued on into the 2nd century even with regard to some of the protocanonical books)

Source: CFD MANUAL

100 (125) AD

LAST NEW TESTAMENT WRITING
2 Peter

CHRISTIAN ERA

| |
NT writers worked with Council of Rabbis at Jamnia collected
LXX; 300 of 350 OT quotes a Hebrew canon of 22/24 books; perhaps
in the NT are from LXX; pressured by needs of Apostolic Church;
Unfixed canon. Unfixed canon.
c. 200 AD |

| [11] |
| |
Fixed canon: end of Fixed canon: end of 2nd, early
2nd century; 3rd century.
| |
Melito of Sardis, |
c. 170 AD |
| |
ALEXANDRIAN CANON PALESTINIAN CANON
45/46 books 39 books
(Lamentations was considered
a part of Jeremiah)

Source: EWTN

110 AD

IGNATIUS OF ANTIOCH, St.

Birth and to use the term
“catholic church”

Source: EWTN

120 AD

PAPIAS OF HIERAPOLIS (Phrygia)
+ knew of a collection of the
“sayings of the Lord” to have
been written in Aramaic or Hebrew
by Matthew

Source: EWTN

The protocanonical (from the Greek “proto” meaning first) books are those books of the Bible that were admitted into the canon of the Bible with little or no debate (e.g., The Pentateuch of the Old Testament and the Gospels of the New Testament).

The deuterocanonical (from the Greek”deutero” meaning second) books are those books of the Bible that were under discussion for a while until doubts about their canonicity were resolved (e.g., Sirach and Baruch of the Old Testament, and the Johannine epistles of the New Testament).

The apocryphal (from the Greek “apokryphos” meaning hidden) books have multiple meanings:

(1) a complimentary meaning – that the sacred books were too exalted for the general public;
(2) pejorative meaning – that the orthodoxy of the books were questioned;
(3) heretical meaning – that the books were forbidden to be read; and lastly
(4) neutral meaning – simply non-canonical books, the meaning the word has today.

Another word, pseudepigrapha (from the Greek meaning false writing) is used for works clearly considered to be false.

Source: EWTN

Deuterocanonical

1. Tobit
2. Judit
3. Kaalam ni Solomon
4. Baruc
5. 1 Macabeo
6. 2 Macabeo
7. Sirac

Deuterocanonical

1. ESTER (Greek) – parte sa ESTER (HEBREW)
2. ANG SULAT NI JEREMIAS
3. TULO KA BATAN-ONG LALAKI
– parte sa BASAHON NI DANIEL SA HUBAD NGA GREGO
4. SUSANA – parte sa BASAHON NI DANIEL SA HUBAD NGA GREGO
5. SI BEL UG ANG DRAGON – parte sa ASAHON NI DANIEL SA HUBAD
NGA GREGO

(JUDAISM) 39 or 24 BOOKS?

• PENTATEUCH 5 – 1 = 4
• MAJOR PROPHETS 12 – 1 = 11
15
mao nga … 39 – 15 = 24

71 BOOKS OLD TESTAMENT

44 BOOKS OLD TESTAMENT:
1 -JEREMIAS
-PAGBANGUTAN (LAMENTATION)
-BARUC (KAPITULO 1-5)
-SULAT NI JEREMIAS
(KAPITULO 6 SA LIBRO NI BARUC)
43 –
+ 27 books of New Testament
71 BOOKS

72 BOOKS OLD TESTAMENT

45 BOOKS OLD TESTAMENT:
2 1-JEREMIAS & PAGBANGUTAN (LAMENTATION)
1-BARUC (KAPITULO 1-5) & SULAT NI JEREMIAS
(KAPITULO 6 SA LIBRO NI BARUC)
43 –
+ 27 books of New Testament
72 BOOKS

73 BOOKS OLD TESTAMENT

46 BOOKS OLD TESTAMENT:
3 1-JEREMIAS
1- PAGBANGUTAN (LAMENTATION)
1-BARUC (KAPITULO 1-5) & SULAT NI JEREMIAS
(KAPITULO 6 SA LIBRO NI BARUC)
43 –
+ 27 books of New Testament
73 BOOKS

Ang mga bahin sa 2 ka libro sa DAANG KASABUTAN

ESTER (GRIYEGO)
DANIEL (GRIYEGO)
AWIT SA TULO KA
BATAN-ONG LALAKI, SUSANA
UG SI BEL UG ANG DRAGON)

170 AD

‘PESHITTO’ FIRST NT CANON (excludes the ff. Deuterocanonial books for reason of uncertainty in authorship: Hebrews, Jude, 2nd John, 3rd John, 2nd Peter, James, Revelation

PERIOD OF CONTROVERSY

The following reasons serve as the background for the controversy as to what books are inspired and should be contained in the Bible:
-existence of the three canons (Samaritan, 9th C. BC; Alexandrian, 3rd C. BC; Palestinian, 100 AD -OT)

SAMARITAN CANON – 9th CENTURY BC
-contains only the first 5 books of the Old Testament (Pentateuch/Torah)
-used by the separatist Samaritans (only a few remaining today)

ALEXANDRIAN CANON- 3rd CENTURY BC
-contained 56 books
-Greek translation from the Masoretic (Hebrew, Aramaic) texts
-included the Deuterocanon Greek original
-used by Jesus and by the Diaspora
-translated into Latin during first and second century AD.

PALESTINIAN CANON – 100 BC
– considered the Hebrew Bible by conservative Judaizers
-contains only 39 books
-decided at the Council of Jamnia (100 AD)
-criteria for inclusion:
a. scripture must be written in Hebrew/Aramaic
b. must be written within Palestine during some remote age
c. contents must conform with Torah
d. was written before the time of Esdras (444 BC)

-doubts on the Deuterocanon shared by St. Jerome, Athanasius, Gregory Nazianzen, Gregory the Great, John Damascene, Thomas Aquinas, Cajetan

-increased writing of Apocryphal books patterned after New Testament writings

-teaching of Marcion rejecting most Old Testament and New Testament (Luke, Hebrew,
Pauline Pastoral Epistles)

-rise of Montanism and Gnosticism

-existence of Moratorian Fragment (180 AD), a first attempt of an official list but excluded Hebrew, James, 1-2 Peter, 3 John

-Origen’s Commentary on the Book of Joshua which included the complete New Testament books

-in practice, the Deuterocanons were used by all Christians in liturgy, translations, and versions (Vulgate, Syriac, Coptic, Aramaic)

Source: How The Bible Came To Be (Josefino Roña)

185 AD
Irenaeus, Bishop of Lyons
Developed a New Testament Canon (without 3 John, James or 2 Peter)

Source: EWTN

190-220 AD

Tertullian, the first to use the term NOVUM TESTAMENTUM applied to the Christian writings of the New Testatment (NT). Then the term Old Testament (OT) to the Jewish writings and NT to the Christian writings.

“There are reasons for thinking that at this date (170AD) the corresponding word “testamentum” was already in use amongst the Latins. In any case it was common in the time of Tertullian.”

Mileto, Bishop of Sardis, c. 170 AD, created the earliest list of books identical to Roman Catholic canon today.

Source: EWTN

200 AD

Muratorian Fragment contained a Canon similar to Trent

Source: EWTN

250 AD

KING EUMENES OF PERGAMOS
Invented the rolled parchment or ‘megillah’

2 Timothy 4:13 “When you come, bring my coat that I left in Troas with Carpus; bring the books too, and especially the ones made of parchment.”

250 AD

Eusebius, Bishop of Caesarea
History of the Church written;
referred to James, Jude, 2 Peter, and 2 and 3 John
as “disputed, yet similar to most.”

Source: EWTN

342 AD

Codex Vaticanus (Vatican Manuscript). Legend has it that St. Athanasius brought it to Rome.

The oldest vellum manuscripts are the three great uncial codices of the Bible, the Codex Vaticanus, the Codex Sinaiticus, and the Codex Alexandrinus of the 4th and 5th centuries AD

350 AD

Moratorian Canon (FRAGMENTS)
Includes 7 NT deuterocanonical books.
Also includes other apocryphals:
Epistle of Barnabas,
Epistle of Clement,
Shepherd of Hermas,
Didache,
Gospel of Thomas,
Proto-Gospel of St. James,
Letter of our Lord to Agar.

360 (to 384) AD

EARLY TRANSLATION
Pope St. Damasus commissioned St. Jerome to issue a corrected text.

Source: EWTN

360 AD

St. Athanasius, Bishop of Alexandria listed 27 books of the NT

360 AD

The Council of Laodicea, c. 360 AD, produced a list of books similar to today’s canon. This was one of the Church’s earliest decisions on a canon.

Source: EWTN

Source: EWTN

382 AD

JEROME, St. 345?-419
+ secretary to Pope Damasus I in 382
The Vulgate: translated the Bible
(Stridon, present day Yugoslavia)
from Hebrew and Greek into Latin
+ biblical scholar 383-384 in Rome

Source: EWTN

382 AD

Council of Rome ( 382 AD) prompted Pope Damasus’ Decree.
Pope Damasus, c. 382 AD, wrote a Decree listing the books of Trent’s canon.

Source: EWTN

382 AD

The Canon of the New Testament was recognized by an assembly of church officials in Rome in 382 (AD) and Carthage in 397 (AD).

Source: Microsoft ® Encarta

393 AD

Council of Hippo (in north Africa), 393 AD

Council of Hippo (No. Africa) (393 AD), approved a list of OT (Old Testament) and NT (New Testament) Canon same as later in (Council) of Trent.

Source: EWTN

397 AD
Council of Carthage (No. Africa) 397 AD, approved a list of Old Testament) and NT (New Testament) Canon same as later in (Council) of Trent.

Council of Carthage (also in north Africa), 397 AD, from which Protestant and Evangelicals take as the authority for their canon of the New Testament, 27 books, approved the Alexandrian canon of the Greek Septuagint, 46 books, as the canon for the Old Testament.

405 AD

Exuperius, Bishop of Toulouse (405 AD) Wrote to Pope Innocent I requesting a list of canonical books. Pope Innocent listed the Trent canon.

Pope Innocent I (405 AD) (Bishop of Rome, 401-417) Responded to a request by Exuperius, Bishop of Toulouse, with a list of canonical books of Scripture; this list was the same as later approved by the Council of Trent.
Source: EWTN

494 AD

Council of Rome decreed that Latin Vulgate – Church, official interpreter

691 AD

Conformity of the Eastern Church

900 AD

Vulgate universally accepted

1228 AD

Cardinal Stephen Langton created the chapters of both
the Old and New Testaments in the Latin version
of the Bible in 1228 AD.

1228-1263 AD

Cardinal Hugo de Sancto Caro (Hugo de Saint-Char)
CHAPTERS

1450- 1456 AD

Gutenberg Bible, known also as the Mazarin Bible and the 42-Line Bible, it is a Latin edition of the Bible, printed at Mainz, Germany, sometime between 1450 and 1456

It is interesting to note that the Gutenberg Bible, the first printed Bible, was the Latin Vulgate Bible with the Alexandrian canon, 46 books, of the Greek Septuagint.

October 31, 1517 AD

Martin Luther separated from the Church

1525-31 AD

Tyndale Bible
PRINTING OF BIBLE-PROTESTANT

In 1525 the English reformer William Tyndale translated the New Testament from the Greek text, copies of which were printed in Germany and smuggled into England. Tyndale’s translation of the Old Testament from the Hebrew text was only partly completed. His simple prose and popular idiom established a style in English translation that was continued in the Authorized Version of 1611 (the King James Version) and eventually in the Revised Standard Version of 1946-52.
Note: Authorized Version of 1611 (the King James Version) – still 73 books (with
Deuterocanon)
Microsoft ® Encarta ® 2008
1528 AD

Fr. Sanctes Pagninus, a Dominican priest divided the OT chapters to verses

1534 AD

Luther translated the Bible into German
with 73 books, name deuterocanonical with Apocryphal

1551 AD

Robert Estienne (also Stephanus),
French printer, made the Concordance;
divided the NT chapters to verses

1560 AD

Geneva Bible – 66 books; due to Calvinistic and anti-ecclesiastical feelings

1563 AD

at the Council of Trent, 1563,
the Old Testament canon of 46 books following the
Alexandrian Greek Septuagint.

Council of Trent 1545-1563 The canon of OT and NT received final
(An ecumenical council definitions: 45 books in the OT; 27 in
called to respond to the the NT;
heresy of the Reformers); “Henceforth the books of the OT and the
NT, protocanonical and deutercanonical
alike, in their entirety and with all
their parts, comprise the canon and are
held to be of equal authority.” The
ancient Vulgate edition of the Bible was
called the authoritative edition of the
Bible.

Source: EWTN

1582-1609 AD

Douay-Rheims
PRINTING OF BIBLE-CATHOLIC

1611 AD

King James Version, deuterocanonical books still included

1648 AD

The Puritans in the Westminster Confession
opposed the use of deuterocanonical, hence, omitted

Puritanism, movement arising within the Church of England in the latter part of the 16th century that sought to purify, or reform, that church and establish a middle course between Roman Catholicism and the ideas of the Protestant reformers

Puritan theology is a version of Calvinism

Microsoft ® Encarta ® 2008

Puritans – In its original meaning it signified those who strove
for aworship purified from all taint of Catholicism . . .

Source: CATHOLIC ENCYCLOPEDIA)

1870 AD

VATICAN I.
It reaffirmed Council of Trent

1957 AD

THE DIVISION OF CHRISTIAN EDUCATION
OF THE NATIONAL CHURCHES OF CHRIST (US)
have decided to include again the 7 books omitted
by the CALVINIST and PURITANS

1959-1964 AD

VATICAN II.
ECUMINICAL.

Protestant theologians and Bible experts were have agreed that the Catholic Church was right regarding the Alexandrian Canon of the OT which includes the deuterocanonial books

AS a result, Protestant Bible was printed with deuterocanical books with the title Apocrypha (The Oxford Annotated Bible)

Source: EWTN

Pope Benedict XV

The individual authors of these books worked in the full freedom under the divine inspiration, each of them in accordance with his individual nature and character”

Nganong ang Santos nga Kasulatan “linamdagan” man?

Pope Benedict XV- The individual authors of these books worked in the full freedom under the
divine inspiration, each of them in accordance with his individual nature and character”

Ang Santos nga Kasulatan gitawag nga “linamdagan” sa talagsaong paagi….

Ang biblikanhong lamdag nagpasabot nga ang mga balaan ug linatid (canonical) nga mga basahon sa Daan ug Bag-o nga Kasabutan, sa tanan ug sa kinatibukan, nasulat ubos sa lamdag sa Espiritu Santo, sa ingon nga ang Dios mismo maoy ilang “magsusulat” ug ang Biblia “Pulong sa Dios”.
Source: Dei Verbum 11; Catechism of the Catholic Church 105-106

Ang Dios nagpili ug pipila ka mga tawong magsusulat, kinsa isip matuod nga mga magsusulat migamit sa ilang tawhanong galamhan ug katakus, apan inagak sa Espiritu Santo nga naglamdag sa ilang mga hunahuna ug nagpalihok sa ilang kabubut-on, nga ilang gisulat ang buot sa Dios nga isulat.

Ang biblikanhong lamdag, diay, maoy usa ka tuga sa talagsaong kalihokan sa Dios, nga gihatag ngadto sa mga matag magsusulat, sa mga tighashas (editors), ug sa mga tigpundok (compilers) sa mga sinulat, nga sakop sa katilingban, alang sa kaayohan sa katilingban.

Dinhi naumol ang mga balaang teksto sa Daan ug Bag-ong Kasabutan. Niining maong mga teksto nahasukad ang Apostolikanhong Simbahan, nga nagpabiling bugtong tinugyanan sa Dios alang kanato ug sa tanang kaliwatan nga Cristiano.

Nganong nalangan man ang tigpundok (compilers) sa pagtigum sa mga basahon sa Biblia labi na ang New Testament?

Sa wala pa ang tuig 397 AD (Council of Carthage), ang mga nagkalain-laing mga libro wala pa matigum apan anaa gitipigan na sila sa ubang grupo o kahugpungan (congregations).

Ang mga pagpanglutos batok sa Simbahang Catolico, nga misamot kakusog, mipugong aron kining mga libro sa New Testament ma-authenticated and placed under one cover.

Hinuon, kining importante nga trabaho (compilation of the New Testament books) nagsugod sa dihang si Emperador Constantino mihatag ug kalinaw sa Cristianismo (niadtong 313 AD) pinaagi sa paghatag sa mga Cristianos ug kagawasan nga ma-practice ang ilang relihiyon sa Roman Empire. Kini nga dokumento mao ang Edict of Milan.

(Source: Catholic Religion Proved by Protestant Bible)

“Persecution of the Christians was ended, and Constantine’s co-emperor, Licinius, joined him in issuing the Edict of Milan (313 AD), which mandated toleration of Christians in the Roman Empire.”
Source: Microsoft Encarta

Unsa man ang ubang problema nga giatubang niadtong gusto mosuta sa mga sulod sa New Testament?

Sa wala pa ilha ang mga linamdagang mga libro nga ingon niana, daghan pang libro ang nasulat ug gituhoan nga linamdagan usab; BUSA, ang Simbahang Catolico mihimo ug makuting examination.

Iyang gibahin ang mga basahon sa mosunod: Protocanonical, Deuterocanonical ug Apocryphal.

1. Ang Protocanonical books mao kadtong mga libro nga walay duda ug pangutana officially accepted sa Simbahang Catolico nga divinely inspired.

  1. Ang Deuterocanonical books, sama sa Protocanonical books, gidawat sa Simbahang Catolico nga linamdagan human ang mga ebidensya nasuta ug ang mga pagduda napapas mahitungod sa ilang inspired character.

3. Ang Apocryphal books mao kadtong mga libro nga dili linamdagan.

Example. Ang Ebanghelyo adunay 4 ka magsusulat: sumala ni San Mateo, San Marcos, San Lucas ug San Juan. Apan adunay pay laing 11 nga Apocryphal nga apil sa pagpili – busa 15 tanan.

Sa Biblia aduna lamay 1 ka Pinadayag (Revelation), ang katapusang libro sa New Testament ug sa Biblia. Apan apil sa gipilian, aduna pay 6 ka Apocryphal – busa 7 tanan.

Ang mga biblical scholars migahin ug daghang katuigan sa Holy Land aron sa pagtuon sa mga orihinal nga pinulungan diha sa mga sinulat sa New Testament.

 Kinsa man sa katapusan, ang nag-decide unsang libro ang linamdagan ug busa mahaapil sa New Testament o Biblia?

Sa duol na ang 400 AD, ang Simbahang Catolico sa usa ka General Council ginamit ang iyang infallible authority(dili masayop sa mga butang mga may kalambigitan sa pagtuo ug moralidad), finally decided unsang libro ang linamdagan ug unsa ang dili.

DUHA RAY MAHIMONG NAHITABO, INSAKTO ANG SIMBAHAN NIINING GENERAL COUNCIL O DILI?

Kon ang Simbahang Catolico wala masayop kaniadto, nganong masayop man siya karon? Ang Biblia nagpakita sa otoridad sa Simbahan… nga siya wala masayop (infallibility).

(Infallibility, in Christian theology, the doctrine that in matters of faith and morals the Church, both in teaching and in believing, is protected from substantive error by divine dispensation. Source: Microsoft Encarta)

Aduna bay dakong kalainan tali sa unsay gisugo ni Cristo (nga itudlo sa mga Apostoles) ug unsay nahasulat sa New Testament?

Ang atong Ginoo nagsugo sa iyang mga Apostoles sa pagtudlo SA TANAN unsa man gani ang iyang GISUGO. Ang Simbahan kinahanglan motudlo sa tanan.

John 14:26 The Helper, the Holy Spirit, whom the Father will send in my name, will teach you everything and make you remember all that I have told you.

Hinuon, ang giingong Protestant Bible mismo nagtudlo usab nga ang Biblia wala maghupot sa tanang doktrina sa Ginoo Jesu-Cristo.

John 20:30 In his disciples’ presence Jesus performed many other miracles which are not written down in this book.

John 21:25 Now, there are many other things that Jesus did. If they were all written down one by one, I suppose that the whole world could not hold the books that would be written.

Ang Biblia ba klaro nga nag-pasabot nga adunay wala masulat nga pulong sa Dios (unwritten word of God)?

Sumala sa mga teksto sa Biblia nga gikutlo nato sa unahan ( John 20:30 ug John 21:25), ang New Testament klarong miangkon nga WALA KINI NAGHUPOT o NAKA-RECORD SA TANANG GIHIMO NI CRISTO UG BUSA consequently SA TANAN NIYANG GITUDLO.

Ug tungod kay ang Biblia “dili kompleto” (incomplete), kini nanginahanglan ug katugbang pag-abag niini. Apostolic Tradition supplements the Bible. (Source: Catholic Religion Proved by Protestant Bible)

Kanus-a nakompleto ang New Testament – and placed under one cover?

Sa tuig 397 AD, pinaagi sa Council of Carthage. Ug gikan niini, ang mga DILI Catolico mikopya o mikuha sa ilang New Testament gikan sa Simbahang Catolico. (Source: Catholic Religion Proved by Protestant Bible)

“We are obliged to yield many things to the Catholics – (for example) that they possess the Word of God which we received from them; otherwise we should have known nothing about it.” (Source: Martin Luther, Father of Protestantism in his comment about St. John Chapter 16)

Hangtud sa 397 AD, ang pipila ka mga Cristyano nakabasa o aduna lamay access sa PARTE sa New Testament – ug dili kompleto. Sa niining maong sitwasyon, magamit ba ang ‘Bible-Alone” theory? Ang tubag: Dili.

Council of Trent 1545-1563 The canon of OT and NT received final
(An ecumenical council definitions: 45 books in the OT; 27 in
called to respond to the the NT;
heresy of the Reformers); “Henceforth the books of the OT and the
NT, protocanonical and deutercanonical
alike, in their entirety and with all
their parts, comprise the canon and are
held to be of equal authority.” The
ancient Vulgate edition of the Bible was
called the authoritative edition of the
Bible.

Source: EWTN