CHURCH HISTORY (Cebuano)

CHURCH HISTORY

Gihipos ni:  Bro. Baltazar Aleria

 

             Niining maong tampo, atong iladlad ang hinungdanong panghitabo sa kasaysayan sa Iglesya Katolika.  Matod pa ni Cardinal Newman, ang bantugan nga anglicano nga nag-katoliko, “To be deep in history is to be Catholic.”  Niining maong gula atong hisgotan sa daklit nga paagi ang 21 ka mga Ecumenical Councils sa Sta. Iglesya.  Ang usa ka konsilyo giila nga “ecumenical” sa higayon nga ang iyang mga decrito giaprobahan sa Papa.  Ang Papa dili kinahanglan nga motambong sa linawas gayod sa usa ka konsilyo.  Ang nag-unang mga konsilyo gipahigayon didto sa Sidlakan, ug ang mga Papa niadtong mga panahona sagad magpadala lamang og mga legado aron maoy morepresentar kaniya.  Paglabay sa panahon ang maong mga papa mi-aprobar sa mga gipakanaog nga mga decrito sa maong mga konsilyo, ug nianang paagiha mi-confirmar sa ilang pagka-Ecumenical Council.  Dunay mga konsilyo, sama sa gihimo didto sa Ephesus, kansang mga decrito kabahin sa doctrina kun opisyal nga mga panudlo; ang uban, sama sa Vaticano II, mitagad sa mga isyu nga pastoral.  Ang mga decrito labot sa mga opisyal nga panudlo mahimong ipakanaog uban ang pagkadili-masayop nga autoridad; ang mga decrito pastoral, bisan kon kini ipatuman, apan dili ubos sa pagkadili-masayop (infallibility).

 

I. FIRST COUNCIL OF NICAEA (325 AD)

            Ang konsilyo sa Nicaea midangat og 2 ka bulan ug 12 ka adlaw.  318 ka mga Obispo ang mitambong sa maong konsilyo.  Si Hosius, Obispo sa Cordova, miadto isip legado ni Papa Sylvester.  Si Emperador Constantino didto sab sa maong konsilyo.  Niini nga konsilyo atong napupo ang Nicene Creed, nga mi-definir batok ni Arius, sa matuod nga pagka-Dios sa Anak sa Dios (homoousios), ug sa pagpahaluna sa petsa sa pagsaulog sa panahon sa pagkabanhaw (Easter).

 

II. FIRST COUNCIL OF CONSTANTINOPLE (381 AD)

            Ang Unang Kinatibuk-ang Konsilyo sa Constantinopla, ubos in Papa Damasus ug ni Emperador Theodosius I, gitambongan sa 150 ka mga Obispo.  Gipahigayon kini batok sa mga sumusunod ni Macedonius, nga wala modawat sa pagka-Dios sa Espiritu Santo.  Ngadto sa nahisgotan sa unahan nga Nicene Creed, gidugang ang mga pamahayag labot sa Espiritu Santo (qui simul adoratur) ug uban pa nga nagsunod hangtod sa kataposan sa Credo.

 

 

III. COUNCIL OF EPHESUS (431 AD)

            Ang konsilyo sa Ephesus nga gitambongan sa kapin 200 ka mga Obispo ug gi-unhan ni San Cyril sa Alexandria nga nagrepresentar ni Papa Celestine I, midefinir sa matuod nga kaulosahon sa persona ni Cristo, midiklarar nga si Maria Inahan sa Dios (theotokos) batok ni Nestorius, Obispo sa Constantinopla, ug misubli sa pagkondenar ni Pelagius nga misupak sa panudlo labot sa salang panulondon.

 

 

IV. COUNCIL OF CHALCEDON  (451 AD)

            Ang konsilyo sa Chalcedon gitambongan sa 150 ka mga Obispo ubos ni Papa Leo the Great ug sa Emperador Marcian.  Ang maong konsilyo midefinir sa duha ka kinaiya diha ni Cristo (Dios ug tawo) batok ni Eutyches nga gi-ekskomulgar.

 

V. SECOND COUNCIL OF CONSTANTINOPLE (553 AD)

            Ang Ikaduhang Kinatibuk-an nga Konsilyo sa Constantinopla giapilan sa 165 ka mga Obispo ubos ni Papa Vigilius ug Emperador Justiano I, micondenar sa mga sayop nga panudlo ni Origen ug sa pipila ka mga sinulat (The Three Chapters) ni Theodoret, ni Theodore ang Obispo sa Mopsuestia, ug ni Ibas ang Obispo sa Edessa;  dugang pa giconfirmar niini ang nag-unang upat ka mga kinatibuk-ang konsilyo, labi na ang sa Chalcedon kansang autoridad wala ilha sa pipila ka mga erehes.

 

 

VI. THIRD COUNCIL OF CONSTANTINOPLE (680-681 AD)

            Ang Ikatulong Kinatibuk-ang Konsilyo sa Constantinopla, ubos ni Papa Agatho ug sa panahon nga si Constantine Pogonatus maoy emperador, gitambongan sa mga Patriarca sa Constantinopla ug sa Antioch, 174 ka mga Obispo, ug sa emperador mismo.  Gipahunong niini ang Monothelitismo pinaagi sa pagdefinir nga si Cristo naghupot sa duruha sa kabubut-on, ang Diosnon ug ang tawhanon, ingon nga duha ka managlahi nga gigikanan sa pagbuot.  Gi-anatema niini si Sergius, Pyrrhus, Paulo, Macarius, ug ang tanan nilang mga sumusunod.

 

VII. SECOND COUNCIL OF NICAEA (787 AD)

            Ang Ikaduhang Konsilyo sa Nicaea gitapok ni Emperador Constantino VI ug sa iyang inahan nga si Irene, ubos ni Papa Adriano I, ug gipangulohan sa mga legado ni Papa Adriano.  Gipahaluna niini ang pagtahod sa mga sagradong imahen.  Mga 300 ngadto sa 367 ka mga Obispo ang miapil sa maong konsilyo.

 

VIII. FOURTH COUNCIL OF CONSTANTINOPLE (869 AD)

            Ang Ikaupat nga Kinatibuk-ang Konsilyo sa Constantinopla, ubos ni Papa Adriano II ug Emperador Basil mikabat sa 102 ka mga Obispo, 3 ka legado sa Papa, ug 4 ka patriarca, mitambog sa kalayo sa mga gihimo sa mini nga konsilyo (conciliabulum) nga gitapok ni Photius batok kang Papa Nicholas ug Ignatius nga mao ang matuod nga Patriarca sa Constantinopla;  gi-condenar niini si Photius nga miilog sa pagka-patriarca sa dili makatarunganon nga paagi.  Ang pagsiak sa mga sumusunod ni Photius (Photian Schism), hinoon, milampos didto sa Greek Church, ug wala nay laing kinatibuk-ang konsilyo ang nahimo didto sa Sidlakan.

 

IX. FIRST LATERAN COUNCIL  (1123 AD)

            Ang Unang Konsilyo Laterano, ang una nga gihimo didto sa Roma, nagtagbo ubos ni Papa Callistus II.  Mga 900 ka mga Obispo ug mga abbot ang mitambong.  Giwagtang niini ang katungod nga giangkon sa mga layko nga mga prinsipe, sa investiture uban ang singsing ug crosier alang sa ecclesiyanhong pribilihiyo ug mitagad sa disiplina sulod sa Simbahan ug sa pagbawi sa Yutang Saad gikan sa mga muslim.

 

X. SECOND LATERAN COUNCIL  (1139 AD)

            Ang Ikaduhang Konsilyo Laterano gihimo didto sa Roma ubos ni Papa Innocente II, tinambongan sa mga 1000 ka mga pari ug sa Emperador Conrad.  Ang tumong sa maong konsilyo mao ang pagtapos sa mga sayop nga gipakaylap ni Arnold nga taga-Brescia.

 

XI. THIRD LATERAN COUNCIL  (1179 AD)

            Ang Ikatulong Konsilyo Laterano nahitabo ubos ni Papa Alexander III sa panahon nga si Frederick I mao ang Emperador.  Dunay 302 ka mga Obispo ang mitambong.  Gi-condenar niini ang mga Albigenses ug mga Waldenses ug mipakanaog sa daghan mga decrito alang sa kabag-ohan sa moralidad.

 

XII. FOURTH LATERAN COUNCIL (1215 AD)

            Ang Ikaupat nga Konsilyo Laterano gihimo ubos ni Papa Innocente III.  Mitambong niini ang mga Patriarca sa Constantinopla ug sa Jerusalem, 71 ka arsobispo, 412 ka Obispo, ug 800 ka abbots, ang Pangulo sa mga Maronites, ug si Santo Domingo.  Mipakanaog kini ug gipatas-an nga credo (symbol) batok sa mga Albigenses (Firmiter credimus), mi-condenar sa erehiya labot sa Trinidad ni Abbot Joachim, ug mipublicar sa 70 ka hinungdanong mga decrito sa reforma.  Mao kini ang labing hinungdanon nga konsilyo sa Middle Ages, ug mitimaan kini sa kinapongpongan sa ecclesiyanhong kinabuhi ug gahom sa Papa.

 

 

XIII. FIRST (1245 AD)

            Ang Unang Konsilyo sa Lyons gipangulohan ni Papa Innocente IV; ang Patriarca sa Constantinopla, Antioch, ug Aquileia (Venice), 140 ka Obispo, si Baldwin II ang emperador sa Sidlakan, ug si St. Louis, Hari sa Francia, mitambong.  Gi-ekskomulgar niini ug gipalagpot sa katungdanan si Emperador Frederick II ug mimando og usa ka bag-ong crusada, ubos sa pagmando ni St. Louis, batok sa mga Saracens ug mga Mongols.

 

XIV. SECOND COUNCIL OF LYONS (1274 AD)

            Ang Ikaduhang Kinatibuk-ang Konsilyo sa Lyons gihimo ni Papa Gregorio X.  Apil sa mga mitambong ang mga Patriarca sa Antioch ug sa Constantinopla, 15 ka Cardinals, 500 ka Obispo, ug kapin sa 1000 ka dignitaries.  Gi-efecto niini ang temporaryo nga panaghiusa sa Greek Church ug sa Roma.  Gidugang ang pulong filioque sa credo sa Constantinopla ug gihimo ang mga pamaagi sa pagbawi sa Palestina gikan sa mga turko.  Gipahaluna usab niini ang mga lagda sa pagpili og bag-ong papa.

 

XV. COUNCIL OF VIENNE  (1311-1313 AD)

            Ang Konsilyo sa Vienne gihimo sa maong lungsod sa Francia ubos sa mando ni Clemente V, ang una sa mga Avignon popes.  Ang mga Patriarca sa Antioch ug Alexandria, 300 ka mga Obispo, ug 3 ka mga hari – Philip IV sa Francia, Edward II sa Englatera, ug James II sa Aragon—mitambong.  Ang sinodo mitagad sa mga krimen ug kasaypanan nga gipasangil ngadto sa Knights Templars, sa Fraticelli, sa Beghards, ug sa Beguines, uban ang mga proyekto alang sa usa ka bag-ong crusada, ang pagbag-o sa mga kaparian, ug ang pagtudlo sa Oriental languages diha sa mga Universidad.

 

XVI. COUNCIL OF CONSTANCE (1414-1418 AD)

            Ang Konsilyo sa Constance gihimo sa panahon sa dakong pagsiak didto sa Kasadpan, sa tuyo sa paghunong sa panagkabahinbahin.  Nahimo lamang kining legitimo sa dihang giablihan ni Gregorio XI sa formal nga paagi.  Milampos kini sa paghunong sa pagsiak pinaagi sa pagkapili ni Papa Martin V, usa ka butang nga wala mahimo sa Konsilyo sa Pisa (1403) tungod sa pagkadili-legitimo niini.  Ang matuod nga papa mi-confirmar sa nag-unang mga decrito sa sinodo batok kang Wycliff ug Hus.  Kining maong Konsilyo matawag nga ecumenical diha lamang sa kataposan niyang mga sesyon (42-45) ug kalabot sa mga decrito sa nag-unang mga sesyon nga gi-aprobahan ni Martin V.

 

XVII. COUNCIL OF BASLE/FERRARA/FLORENCE  (1431-1439 AD)

            Ang Konsilyo sa Basle nagtigom una sa maong dapit, si Eugenio IV isip papa, ug Sigismund isip Emperador sa Holy Roman Empire.  Ang iyang tuyo mao ang paghatag og kalinaw sa kagubot labot sa tinohoan didto sa Bohemia.  Tungod sa panagbangi batok sa papa, ang Konsilyo mibalhin una ngadto sa Ferrara (1438), dason sa Florence (1439), diin ang hamubo nga panag-usa uban sa Greek Church nahimo ug ang mga Griego misanong sa pamahayag sa Konsilyo labot sa mga gikabangian nga punto.  Ang Konsilyo sa Basle ecumenical lamang hangtod sa pagtapos sa ika-25 nga sesyon, ug ang mga decrito nga gi-aprobahan ni Eugene IV mao lamang ang kabahin sa pagsanta sa erehiya, kalinaw sulod sa Kristyanismo, ug ang reforma sa Simbahan, ug nga sa samang higayon wala molapas sa katungod sa Santa Sede.

 

XVIII. FIFTH LATERAN COUNCIL (1512-1517 AD)

            Ang Ikalimang Konsilyo Laterano gihimo ubos ni Papa Julius II ug Leo X, ang emperador mao si Maximilian I.  15 ka Cardinals ug hapit 80 ka arsobispo ug Obispo ang miapil niini.  Ang iyang mga decrito may labot sa disiplina.  Usa ka bag-ong crusada batok sa mga Turko ang giplano, apan wala mahinayon, tungod sa tinohoanong kagubot didto sa Alemania nga gipasiugdahan ni Luther.

 

XIX. COUNCIL OF TRENT (1545-1563)

            Ang Konsilyo sa Trento mikabat og 18 ka tuig ubos sa lima ka mga papa:  Paul III, Julius III, Marcellus II, Paul IV, ug Pius IV, ug ubos sa mga emperador Charles V ug Ferdinand.  Mitampo ang 5 ka cardinal legates sa Santa Sede, 3 ka patriarca, 33 ka arsobispo, 235 ka Obispo, 7 ka abbots, 7 ka general sa monastic orders, ug 160 ka doctors of divinity.  Gihimo kini aron sa pagtuki ug pagcondenar sa mga sayop nga gipakatap ni Luther ug sa ubang mga reformador, ug aron sa pag-reforma sa disiplina sulod sa Simbahan.  Sa tanang mga Konsilyo kini mao ang pinakadugay natapos, mipakanaog sa pinakadaghan nga mga dogmatikanhon ug reformatory nga mga decrito, ug mihatod sa daghang kaayohan.

 

XX. FIRST VATICAN COUNCIL (1869-1870 AD)

            Ang Unang Konsilyo Vaticano gipatawag ni Pius IX.  Nagsugod kini niadtong Desiyembre 8, 1869 ug mihangtod sa Julyo 18, 1870, nga maoy formal nga pagtak-op niini.  Gitambongan kini sa 6 ka arsobispo-prinsipe, 49 ka cardinals, 11 ka patriarca, 680 ka arsobispo ug Obispo, 28 ka abbots, 29 ka generals of orders, nga mikabat sa 803 ang tanan.  Gawas sa hinungdanong mga canons labot sa Pagtuo ug sa Constitution sa Simbahan, ang konsilyo mipakanaog sa pagkadili-masayop sa papa kon siya manudlo ex cathedra, i.e., kon ingon nga magbalantay ug magtutudlo sa tanang kristohanon, siya modefinir sa usa ka doctrina labot sa faith and morals nga ipadawat sa tibuok Simbahan.

 

XXI. SECOND VATICAN COUNCIL (1962-1965)

 

            Si Papa Juan XXXIII mitawag sa konsilyo diin 2860 ka mga pangulo ang mitambong.  Ang giatiman sa konsilyo mao ang pagsusi ug pagklaro sa papel sa Simbahan diha sa kalibotan, ecumenismo, ang pagbag-o sa reihiyoso nga kinabuhi, ang kinabuhi ug ministeryo sa mga pari, ug ang papel sa mga layko isip hinungdanon nga magtatampo sa pagmantala sa ebanghelyo.  Gitun-an usab ang pamaagi sa pagpalambo sa liturhiya.  Gisugyot nga ang Misa himoon dili lamang sa linatin kondili sa nagkadaiya nga pinulongan sa mga tawo.

 

 

 

 

 

 

One thought on “CHURCH HISTORY (Cebuano)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.