NGANONG ANGAY’NG IBASURA ANG RH BILL?

NGANONG ANGAY’NG IBASURA ANG RH BILL?

Hinikay ni Bro. Celestino “Lesty” F. Cubol

Catholic Faith Defender

Black Nazarene Chapter, Cagayan de Oro City

 

 

Ang mga sakop Simbahang Katoliko – ma-obispo man, ma-pari, o ma-laygo – adunay dakong katungod ug kaakuhan sa pagpadayag ug pagsangyaw diha sa publiko sa ilang gitawag og moral beliefs batok sa unsa mang tawhanong kalihokan, ilabina diha sa talandugon kaayong mga desisyon sa pag-umol og mga balaod nga makaapekto ug makaguba sa kinabuhi ug moralidad sa tawo.

Walay kasupakan diha sa prinsipyo “Separation of Church and State” alang sa usa ka Pilipino, o usa ka sakop sa Simbahang Katoliko, ang pagpadayag sa iyang hunahuna ug pagbati kabahin sa pagka-imoral sa abortion, homosexual acts, paggamit sa mga artificial contraceptives, pag-legalize sa divorce ug same sex marriage, ug uban pa – ug kon kini pagahimoan og mga lakang alang sa pagmugna og balaudnon, executive decrees, o dili ba kaha, judicial pronouncements.

Ug kining maong katungod ug kaakuhan nga akong gihisgotan, nabatunan usab kini sa mga sumusunod sa ubang mga relihiyon, sama sa mga Protestante, Islam, Judaism, Hinduism ug uban pa.

Ang mga otoridad ug mga sakop sa Simbahang Katoliko wala manghilabot sa mga kalihokan sa gobyerno. Mibarog ang Simbahan tungod sa IMORAL nga isyu nga giatubang karon sa Reproductive Health (RH) Bill nga hugtanong giduso karong panahona sa Palasyo sa Malacañang, ug pipila ka mga magbabalaod sa Kongreso.

Mao may kanunay nga gipasiatab sa mga pro-RH Bill, nga dili kuno angay nga manghilabot ug mobabag ang Simbahan sa lakang sa gobyerno sa pagpalabang sa maong balaodnon, kay tataw kaayo ang nakalatid sa Article II, Section 6 sa 1987 Philippine Constitution, nga adunay panabulag sa Simbahan ug sa estado.

Dili man ko abugado, apan alang kanako, wala na kinahanglana pa ang lawom nga pagtuon sa balaod aron mapasabot nato ang sangputanan niining isyuha. Aniay pipila ka mga punto nga akong ipasupot aron sa paghatag og husay niining isyu nga gisakyan sa mga pro-RH Bill. Una, diha sa prinsipyo sa “Separation of Church and State,” wala may usa relihiyon nga rekognisar ang estado aron maoy modominar diha sa pagpadagan sa panggobyerno. Ikaduha, wala nangayo’g badyet ang Simbahan diha sa gobyerno alang sa iyang misyon ug kalihokan. Ug ang ikatulo, dili man ang mga pangulo sa Simbahan ang nagpadagan sa pangagamhanan sa Pilipinas.

Kining mga puntoha maoy ugat-hinongdan nganong gibulag ang Simbahan ug ang estado tungod kay kaniadto nag-usa pa man ang duruha, diin ang mga otoridad Simbahan maoy nagdominar ug nagdumala sa gobyerno sibil. Ngani karong panahona, aduna pay mga nasod sa kalibotan nga nag-usa pa ang ilang simbahan ug ang ilang estado – sama sa mga Arab ug Islamic countries.

Sa laing bahin, dili gayod absoluto ang panabulag sa Simbahan ug sa estado. Kay ang Simbahan gigamit man sa gobyerno sa pagproseso sa mga marriage contract ug mga birth certificate nga trabaho man unta kini sa gobyerno. Ug kung adunay dautang mga panghitabo sulod sa Simbahan – sama panaglit sa krimen – mahimo mang mohilabot o misalgar ang gobyerno.

Ug labaw sa tanan, walay probisyon sa atong balaod nga nagdili sa usa ka otoridad, o sakop sa Simabahan sa pagpadayag sa iyang makitang sayop diha sa gobyerno. Ang usa ka obispo, o pari, usa gihapon ka Pilipino ug usa ka lumolopyo niining nasura, ug may katungod sa pagpadayag ug pagsangyaw sa iyang pagbati, pagtuo, hunahuna, ug uban pa, kay gigarantiyahan man kini sa atong Konstitusyon – sa Bill of Rights.

Ug ang Simbahang Katoliko, ingon nga pundok nga tinukod ni Ginoong Jesu-Cristo, aduna siyay gahom ug dakong kaakuhan diha sa iyang social teaching ug prophetic mission sa pag-denounce o pagbadlong sa unsa mang mga evil acts ug daotang mga panghitabo  diha sa katilingban, ug labaw sa tanan, diha sa panggobyerno. Kung wala pa nagpakabana ang Simabahan, unsa na kahay nahitabo ug dangatan niining nasura?

Karon, aniay pipila ka mga mahinongdanon, ug bug-at nga mga punto nganong angay nga ibasura kining kontrobersiyal nga Reproductive Health Bill. Ako kining nakutlo gikan sa mga panid sa lindog ni Rev. Fr. Alberto S. Uy sa Saint John Vianney Theological Seminary.

  1. GIPASANGIL SA GIDAGHANON SA MGA PILIPINO ANG HINONGDAN SA KAPOBREHON SA NASOD.  Ang pagkapobre sa atong nasod adunay daghang katarungan ug hinongdan. Kini sama sa katapol, kalulang sa edukasyon, kawalay kahigayonan sa pag-angkon sa maayong trahano, sayop nga pagpadagan sa gobyerno, ug uban pa. Dinhi sa Pilipinas, ang labing dakong hinongdan sa kakabos sa katawhan dili ang gidaghanon sa mga tawo kun populasyon, kondili ang pagpanghukhok ug pagpangawat sa mga pulitiko diha sa panudlanan sa gobyerno. Sumala sa mga respetadong world organizations, ang atong nasod mawad-an og kapin kun kulang sa 400 bilyones pesos matag tuig tungod sa graft and corruption. Kon wala unta kawkawa, ug kon gigamit pa unta sa maayong paagi ug nadapat sa husto ang maong kwarta sa atong gobyerno, dili na unta mag-antos ug dili na madisgrasya o mamatay tungod sa tumang kalisdanan ang daghang mga inahan ug mga kabataan dinhi sa atong nasod.

Dili ang Simbahan ang angay’ng tulisukon, pasanginlan ug basulon sa mga social problem nga giatubang karon sa atong nasod. Kay kaakuhan man sa atong gobyerno ang pagsulbad niining mga problema nga giatubang sa atong sosyedad – sama sa kalisdanan, kawalay trabaho, kakulang sa edukasyon, pagmahal sa presyo sa mga batakang palaliton, ug uban pa.

 

Ngani sa America, nga giingong 98% sa mga kakabayen-an ang migamit og artificial contraceptives, mas nagkadaghan man hinoon karong panahona ang ihap sa pamilyang gipanggutom o naglisod. Sa kamatuoran, halos midoble ang gidaghanon sa mga pamilyang nagpahimulos o nagsalig na lamang sa Emergency Food Program (EFP) sa ilang nasod, gikan sa tuig 2007 hangtod 2009. Base sa pagtuon sa US Department of Agriculture, ang ihap sa mga gipanggutom misaka na sa dul-an sa 5.6 million gikan sa 3.9 million ka mga pamilya. Nautingkay ug nadiskobrihan ang nasangpit nga figure gumikan sa gihimong pagtuki Kongreso sa America sa dugang pundo sa Food and Nutrition Assistance Program sa ilang nasod, alang sa mga pobre nilang katawhan.

 

  1. 2.      WALA MAGLANTAW SA TINUOD NGA KAHIMSOG SA TAWO. Ang RH Bill nagdasig sa artificial contraception – nga napamatud-an nang makadaot sa espirituhanon ug lawasnong kinabuhi sa tawo. Diha sa espirituhanong bahin, ang artificial contraceptives maoy makaagni, ug mahimong behikulo sa daghang imoral nga mga binuhatan – sama sa premarital sex, adultery, abortion, promiscuity, ug ang panagbulag sa managtiayon, o ang pagkatay-og ug pagkalusno sa pundasyon sa pamilya. Samtang diha sa lawasnong aspeto, ang pills, depo-provera injectable, IUD ug uban pang artificial birth control methods, adunay daghang mga side-effects sama sa abnormal nga pagdugo-dugo sa mga kababayen-an, pagtaas sa blood pressure, ectopic pregnancy, sakit sa kasingkasing, ug labaw sa tanan, kanser sa taguangkan ug sa suso sa inahan.

 

  1. 3.      HINONGDAN SA ABORSIYON. Ang RH Bill magdasig ug hugot nga nagduso sa artificial birth control methods sama sa pills, IUD ug depo-provera injectable nga gitawag og mga “abortifacients.” Isipon kini nga abortifacient tungod kay ang mga artificial contraceptives makalaglag sa bata nga atua migitib sa sabakan sa inahan. Kini nga punto hugot kining gipanghimakak sa mga supporter ug nag-propagate sa RH Bill, tungod kay alang kanila, ang kinabuhi sa tawo magsugod dili sa panahon sa conception o panagtagbo sa binhi sa lalaki ug sa itlog sa babaye, kondili, diha na kuno sa implantation, o sa higayon diin motapot na ang fertilized egg didto sa sabakan sa babaye. Apan sa pagtuong Katoliko, ang kinabuhi nagsugod diha gayod sa fertilization o sa conception. Mao usab kini ang gisitar sa Batakang Balaod sa Pilipinas – diha sa Article II, Section 12 sa 1987 Philippine Constitution. Ug sumala sa column ni Bernardo M. Villegas sa Manila Bulletin, nga napublikar niadtong Disyembre 17, 2010, siya nagkanayon: “In the Philippine Constitution of 1987, conception is defined as fertilization, the moment the egg is fertilized by the sperm. This was the majority decision (32 to 8) of the members of the Constitutional Commission of 1986 convoked by the late President Corazon Aquino” (Views/Comments/Features, Manila Bulletin, p. 11).

 

Samtang ang Philippine Medical Association (PMA) ug ang Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) nagkauyon usab nga ang kinabuhi nagsugod diha gayod sa panahon sa fertilization, diin kini ang hinongdan nga kinahanglang protektahan ang mga “unborn babies” ug mga “innocent lives” nga atua pa sa sabakan. Ang panag-uyon sa PMA ug sa CBCP niining mga puntoha, napatik o namantala sa front page mismo sa Philippine Daily Inquirer niadtong Disyembre 8, 2010. Tungod niini, ang RH Bill dili lamang IMORAL ug dakong supak sa kabubot-on sa Diyos, kondili supak usab kini sa batakang balaod sa atong nasod.

 

  1. 4.      MAGDASIG SA CONTRACEPTIVE MENTALITY. Ang RH Bill mag-agni sa mga managtiayon nga limitahan ang gidaghanon sa ilang anak – diin ang labing daghan – usa o duha lamang ka mga bata. Ingon usab niini ang gihimo nga pagdasig sa ubang mga nasod – sama sa Europa, America, Japan ug South Korea – nga karon naghambin na’g dakong problema sa ilang nagkatigulang nga populasyon. Sabton nga ang populasyon karon sa maong mga nasod mas daghan ang mga tigulang kay sa mga batan-on. Ug daghan na sa ilang katawhan karong panahona ang wala nay gugma o gana sa pagpanganak, tungod kay mahadlok sila sa mga responsibilidad isip mga ginikanan. Labot pa, naay daghang mga managtiayon nga dili na gustong makabaton og anak, tungod kay lunlon pakighilawas na lamang ang ilang gipasulabi. Kining maong problema gitawag kini’g “contraceptive mentality” nga nagsugod o nagsumikad diha sa pagkontrol sa pagpanganak. Kining maong mentalidad migamot na pag-ayo diha sa ilang sosyedad.

 

  1. 5.      MAGHATAG OG SAYOP NGA KASIGUROAN. Ang mga tawo o grupong nagduso sa RH Bill nagkanayon nga ang artificial contraceptives, sama sa pills ug condoms, nakapakunhod kuno sa kaso sa unwanted pregnancy ug sa abortion. Kining maong argumento, layo ra kaayo kini sa tinuod. Gani, ang America ug ang Europa, kinsa hugot kaayong naggamit sa mga artificial contraceptives, adunay minilyong kaso sa aborsiyon matag tuig, ug kini nagkadaghan pa karon. Naniguro usab sila nga pinaagi sa condom mogamay kuno ang kaso sa AIDS dinhi sa nasod. Lain na usab kining bakak nga propaganda sa mga pro-RH Bill.  Kay didto mismo sa Africa, diin gipabaha ang mga condom, wala gayod masulbad ang kaso sa AIDS. Gani mas nagkadaghan pa hinoon ang mga kaso sa AIDS sa maong nasod karong panahona. Sa pagkatinuod, ang pagdisiplina sa kaugalingon ug ang pagkamatinud-anon sa atong kapikas sa kinabuhi, ug ang pagtuman sa Gospel of Life ni Cristo, mao ang makapahunong sa pagdagsang sa AIDS, ug uban pang makatakod nga mga sakit gumikan sa pagpatuyang sa sex.

 

 

  1. 6.       MAKADAOT SA INOSENTENG PANGHUNAHUNA SA MGA KABATAAN. Hugot nga giduso sa RH Bill ang sex education ngadto sa linghod ug inosente pang mga kabataan, sugod sa grade 5 hangtod sa high school. Pinaagi sa mandatory nga pagtudlo sa sex education, ang mga kabataan makamao, o mahibalo na sa mga butang nga dili pa unta angay nilang masayran – nunot sa linghod nilang pangidaron. Ang sekswalidad, usa kini sa sensitibo nga aspeto sa kinabuhi sa tawo nga angay’ng amomahan ug ampingan pag-ayo.  Ang mga responsible ug maayong mga ginikanan dili gayod makatugot nga ang sex education sa ilang mga anak basta-basta na lamang isalig sa ubang mga tawo nga kwestiyonable usab og kinabuhi. Pinaagi niini, ang Simbahang Katoliko nagtuo nga ang mga ginikanan maoy labing angayan nga maghatag og sex education sa ilang mga anak, nga pinasibo sa ilang pangidaron, nga puno sa mga values o maayong mga pagtulon-an.

Mao mang guy gipasiatab karon sa mga nagduso sa RH Bill nga pro-life kuno ang maong balaodnon. Lain na usab kining pagpanglingla sa mga pro-RH Bill.  Kay unsaon pagka-pro-life sa RH Bill nga wala namay kinabuhi nga mahimugso kay himoon man niining baug ang tawo, ilabina ang mga managtiayon?

Ang atong mga kadagkoan sa Simbahan nag-awhag kanato nga mag-ampo kita alang sa kalamdagan sa atong gobyerno, ug sa mga magbabalaod nga nagpaluyo niining maong balaodnon. Ug kon dili man gayod kapugngan nga mapalabang kining RH Bill, unta, ang gitawag og “sanctity of human life” pabilin ug padayong maprotektahan.

Para kanako, kini ang bug-at nga mga katarungan kung nganong kinahanglan nga ibasura sa Kongreso ug dili angay’ng suportahan sa katawhan ang RH Bill.

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.